ЎЗБЕКИСТОНДА АУДИТОРЛИК ХИЗМАТЛАР БОЗОРИНИНГ 2020-2025 ЙИЛЛАРГА ТАҲЛИЛИ ВА УНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ЙЎНАЛИШЛАРИ
Баракаев Отабек Отақулович
PhD, Ўзбекистон Республикаси
Иқтисодиёт ва молия вазирлиги
Бухгалтерия ҳисоби методологияси
ва аудиторлик фаолиятини
тартибга солиш бошқармаси бошлиғи
E-mail: Otabek.Barakayev@imv.uz
Аннотация. Аудиторлик фаолиятини тартибга солувчи амалдаги амалдаги норматив-хуқуқий ҳужжатлар. Аудиторлик хизматлари бозорининг 2018-2025 йил якунлари бўйича таҳлили. Жумладан, аудиторлик ташкилотлари ва аудиторлар сони, аудиторлик ташкилотларининг кўрсатган хизматлари бўйича тушумлари динамикаси, кўрсатилган хизматлар ҳажмида аудиторлик текширувларининг ҳудудлар бўйича улуши, аудиторларнинг худудлар бўйича тақсимланиши, улар тўғрисида маълумот, аудиторларнинг жинси бўйича тақсимланиши, аудиторлик ташкилотларининг “ёши”, уларнинг халқаро тармоқларда қатнашиши, аудиторлик текширувлари ўтказилган хўжалик юритувчи субъектларнинг фаолият турлари бўйича тақсимланиши, берилган аудиторлик хулосаларининг турлари бўйича таҳлилий маълумотлар ва шарҳлар келтирилган.
Калит сўзлар: аудиторлик ташкилоти, аудитор, аудиторлик текшируви Реестр, сертификат, хулоса.
АНАЛИЗ РЫНКА АУДИТОРСКИХ УСЛУГ В УЗБЕКИСТАНЕ ЗА 2020–2025 ГОДЫ И НАПРАВЛЕНИЯ ЕГО СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ
Баракаев Отабек Отакулович
PhD, Министерство экономики
и финансов Республики Узбекистан,
начальник Управления методологии
бухгалтерского учета и регулирования
аудиторской деятельности
E-mail: Otabek.Barakayev@imv.uz
Аннотация. В статье рассмотрены действующие нормативно-правовые документы, регулирующие аудиторскую деятельность. Проведен анализ рынка аудиторских услуг по итогам 2018–2025 годов. В частности, представлены аналитические данные и комментарии о количестве аудиторских организаций и аудиторов, динамике доходов аудиторских организаций от оказанных услуг, доле аудиторских проверок в общем объеме оказанных услуг по регионам, распределении аудиторов по регионам, сведениях о них, распределении аудиторов по полу, «возрасте» аудиторских организаций, их участии в международных сетях, распределении хозяйствующих субъектов, прошедших аудиторскую проверку, по видам деятельности, а также анализ видов выданных аудиторских заключений.
Ключевые слова: аудиторская организация, аудитор, аудиторская проверка, Реестр, сертификат, заключение.
ANALYSIS OF THE AUDIT SERVICES MARKET IN UZBEKISTAN FOR 2020–2025 AND DIRECTIONS FOR ITS IMPROVEMENT
Barakayev Otabek Otakulovich
PhD, Ministry of Economy and
Finance of the Republic of Uzbekistan,
Head of the Department for Accounting
Methodology and Regulation
of Auditing Activities
E-mail: Otabek.Barakayev@imv.uz
Abstract. Current regulatory and legal documents regulating audit activity. Analysis of Audit Services Market by Key Indicators 2018-2025 years. In particular, the number of audit organizations and auditors, the dynamics of audit organizations’ income from the services provided, the share of audit inspections in the volume of services provided by regions, the distribution of auditors by region, information about them, the distribution of auditors by gender, the “age” of audit organizations, their participation in international networks, distribution of the economic entities that have been audited by types of activity, analytical data and interpretations on the types of audit repor given.
Key words: audit organization, auditor, auditing, Register, certificate, report.
Фойдаланилган адабиётлар
1. Ўзбекистон Республикасининг “Аудиторлик фаолияти тўғрисида” 2021 йил 25 февралдаги ЎРҚ-677-сон Қонуни.
2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 19 сентябрдаги ПҚ-3946-сон “Ўзбекистон Республикасида аудиторлик фаолиятини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарори.
3. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 4 августдаги ПҚ-5210-сонли “Аудиторларни сертификатлаштириш тизимини такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” қарори.
4. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 15 сентябрдаги ПҚ-282-сонли “Молиявий ҳисоб тизимини халқаро талаб ва стандартларга мувофиқ такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида” қарори.
5. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 11 аперлдаги 171-сон “Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қўллаш учун аудитнинг халқаро стандартларини тан олиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида” қарори;
6. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022 йил 28 сентябрдаги 538-сон “Аудиторлик ташкилотининг иши сифатини ташқи назоратдан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида” қарори;
7. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 15 августдаги 387-сон “Аудиторлик ташкилотини Аудиторлик ташкилотларининг реестрига киритиш бўйича давлат хизматларини кўрсатишнинг маъмурий регламентини тасдиқлаш тўғрисида” қарори;
8. Arens A., Elder R. & Beasley M. (2012). Auditing and Assurance Services, 14th ed., Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ.
9. Cohen J.R., Krishnamoorthy G. & Wright A.M. (2008). Form versus substance: The implications for auditing practice and research of alternative perspectives on corporate governance. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 27(2), 181-198. https://doi.org/10.2308/aud.2008.27.2.181.
10. Handbook of International Quality Control, Auditing, Review, Other Assurance, And Related Services Pronouncements, Volume I-III includes the IAASB’s, The International Federation of Accountants (IFAC), 2022.
11. Баракаев О.О. Замонавий корпоратив бошқарув тизимида аудит: назария, методология ва амалиёт: илмий монография. – Т.: 2021, – 288 б.
12. Дусмуратов Р.Д. Аудит асослари. Дарслик.–Тошкент: Ўзбекистон Миллий энциклопедияси, 2003.-612 б.
13. http://audit.mf.uz, http://audit.imv.uz.
14. https://lex.uz