SAVDO VA XORIJIY INVESTITSIYALARNING IQTISODIY O‘SISHDAGI O‘RNI: JANUBIY KOREYA VA O‘ZBEKISTON MISOLIDA QIYOSIY EKONOMETRIK TAHLIL

Mirzayeva Charos G’ayrat qizi

‘‘Jahon iqtisodiyoti va xalqaro iqtisodiy munosabatlar”

 ta’lim yo‘nalishi bakalavri

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

E-mail: charosmirzayeva1208@gmail.com

ORCID: 0009-0005-5008-1245

 Annotatsiya: Mazkur maqolada savdo ochiqligi va to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarning (FDI) iqtisodiy o‘sishga ta’siri Janubiy Koreya va O‘zbekiston misolida qiyosiy ekonometrik tahlil asosida o‘rganilgan. Tadqiqotda YaIM o‘sishi bog‘liq o‘zgaruvchi sifatida tanlanib, FDI, yalpi kapital shakllanishi (GCF), savdo hajmi, inflyatsiya va aholi o‘sishining ta’siri 2000–2024 yillar ma’lumotlari asosida baholangan.

Empirik tahlilda tavsifiy statistika, juft korrelyatsion tahlil va ADF testi qo‘llanilgan. Nostasionar qatorlar differensiallash orqali stasionar holatga keltirilgan hamda asosiy baholash usuli sifatida OLS regressiya modeli qo‘llangan. Natijalarning ishonchliligini tekshirish maqsadida robust va log-linear modellardan, shuningdek Shapiro–Wilk, Breusch–Godfrey LM va Durbin–Watson diagnostik testlaridan foydalanilgan.

Natijalar Janubiy Koreyada FDI va yalpi kapital shakllanishi iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantiruvchi muhim omillar ekanligini ko‘rsatdi. O‘zbekistonda esa ushbu omillarning iqtisodiy o‘sishga ta’siri mavjud bo‘lsa-da, statistik ahamiyati nisbatan past ekanligi aniqlandi. Tadqiqot investitsiyalar hajmidan tashqari ularning samarali o‘zlashtirilishi, kapital unumdorligi va institutsional muhit sifati iqtisodiy o‘sishda muhim rol o‘ynashini tasdiqlaydi. Olingan natijalar O‘zbekistonda investitsion muhitni yaxshilash, kapital samaradorligini oshirish va savdo integratsiyasini chuqurlashtirish zarurligini ko‘rsatadi.

Kalit so‘zlar: iqtisodiy o‘sish, xorijiy investitsiyalar, savdo ochiqligi, yalpi kapital shakllanishi, OLS regressiya modeli, ADF testi, ekonometrik tahlil, Janubiy Koreya, O‘zbekiston.

РОЛЬ ТОРГОВЛИ И ИНОСТРАННЫХ ИНВЕСТИЦИЙ В ЭКОНОМИЧЕСКОМ РОСТЕ: СРАВНИТЕЛЬНЫЙ ЭКОНОМЕТРИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ НА ПРИМЕРЕ ЮЖНОЙ КОРЕИ И УЗБЕКИСТАНА

Мирзаева Чарос Гайрат кизи

Студент бакалавриата, направление

«Мировая экономика и международные экономические отношения»

Ташкентский государственный

экономический университет

Email: charosmirzayeva1208@gmail.com

ORCID:0009-0005-5008-1245

Аннотация: В данной статье исследуется влияние открытости торговли и прямых иностранных инвестиций (ПИИ) на экономический рост на основе сравнительного эконометрического анализа Южной Кореи и Узбекистана. В качестве зависимой переменной был выбран рост ВВП, а в качестве объясняющих факторов использовались ПИИ, валовое накопление капитала (GCF), объём торговли, инфляция и рост населения на основе годовых данных за 2000–2024 годы.

В эмпирическом анализе были применены методы описательной статистики, парного корреляционного анализа и теста Дики–Фуллера (ADF). Нестационарные ряды были приведены к стационарному виду посредством дифференцирования, а в качестве основного метода оценки использовалась модель обыкновенных наименьших квадратов (OLS). Для проверки надёжности результатов также были использованы робастные и лог-линейные регрессионные модели, а также диагностические тесты, включая тест нормальности Шапиро–Уилка, тест автокорреляции Бреуша–Годфри LM и тест Дарбина–Уотсона.

Полученные результаты показывают, что прямые иностранные инвестиции и валовое накопление капитала являются важными факторами экономического роста в Южной Корее. В Узбекистане влияние этих факторов также наблюдается, однако их статистическая значимость относительно ниже. Исследование подтверждает, что для обеспечения экономического роста важен не только объём инвестиций, но и эффективность их использования, производительность капитала и качество институциональной среды. Результаты свидетельствуют о необходимости совершенствования инвестиционного климата, повышения эффективности капитальных вложений и углубления торговой интеграции для ускорения экономического роста Узбекистана.

Ключевые слова: экономический рост, открытость торговли, прямые иностранные инвестиции, валовое накопление капитала, инфляция, панельные данные, эконометрический анализ, Pooled Ordinary Least Squares (OLS), модель Fixed Effects, модель Random Effects, Южная Корея, Узбекистан.

THE ROLE OF TRADE, AND FOREIGN INVESTMENT IN ECONOMIC GROWTH: A COMPARATIVE ECONOMETRIC ANALYSIS OF SOUTH KOREA AND UZBEKISTAN

Mirzayeva Charos Gayrat kizi

Bachelor’s student, World Economy and

 International Economic Relations

Tashkent State University of Economics

 E-mail: charosmirzayeva1208@gmail.com

ORCID:0009-0005-5008-1245

 Abstract: This article examines the impact of trade openness and Foreign Direct Investment (FDI) on economic growth through a comparative econometric analysis of South Korea and Uzbekistan. GDP growth was selected as the dependent variable, while FDI, Gross Capital Formation (GCF), trade volume, inflation, and population growth were used as explanatory variables based on annual data from 2000–2024.

The empirical analysis employed descriptive statistics, pairwise correlation analysis, and the Augmented Dickey–Fuller (ADF) test. Non-stationary variables were transformed into stationary series through differencing, and the Ordinary Least Squares (OLS) regression model was used as the primary estimation method. To ensure the reliability of the results, robust and log-linear regression models were also applied, along with diagnostic tests including the Shapiro–Wilk normality test, Breusch–Godfrey LM autocorrelation test, and Durbin–Watson test.

The findings indicate that FDI and Gross Capital Formation are significant drivers of economic growth in South Korea. In Uzbekistan, although these factors also contribute to economic growth, their statistical significance is relatively weaker. The study confirms that not only the volume of investment but also its efficient utilization, capital productivity, and the quality of the institutional environment play crucial roles in promoting economic growth. The results suggest that improving the investment climate, increasing capital efficiency, and deepening trade integration are important factors for accelerating economic growth in Uzbekistan.Keywords: economic growth, foreign direct investment, trade openness, gross capital formation, OLS regression model, ADF test, econometric analysis, South Korea, Uzbekistan.

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Breusch, T. S., & Godfrey, L. G. (1978). Testing for autocorrelation in dynamic linear models. Australian Economic Papers, 17(31), 334–355.
  2. Durbin, J., & Watson, G. S. (1950). Testing for serial correlation in least squares regression. Biometrika, 37(3–4), 409–428.
  3. Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic Econometrics (5th ed.). New York: McGraw-Hill Education.
  4. Hausman, J. A. (1978). Specification tests in econometrics. Econometrica, 46(6), 1251–1271.
  5. Lucas, R. E. (1988). On the mechanics of economic development. Journal of Monetary Economics, 22(1), 3–42.
  6. Mankiw, N. G., Romer, D., & Weil, D. N. (1992). A contribution to the empirics of economic growth. Quarterly Journal of Economics, 107(2), 407–437.
  7. Ramsey, J. B. (1969). Tests for specification errors in classical linear least squares regression analysis. Journal of the Royal Statistical Society, Series B, 31(2), 350–371.
  8. Romer, P. M. (1986). Increasing returns and long-run growth. Journal of Political Economy, 94(5), 1002–1037.
  9. Shapiro, S. S., & Wilk, M. B. (1965). An analysis of variance test for normality (complete samples). Biometrika, 52(3–4), 591–611.
  10. Solow, R. M. (1956). A contribution to the theory of economic growth. Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65–94.
  11. Todaro, M. P., & Smith, S. C. (2020). Economic Development (13th ed.). Pearson Education Limited.
  12. Wooldridge, J. M. (2020). Introductory Econometrics: A Modern Approach (7th ed.). Boston: Cengage Learning.

You may also like...

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan