TEMIR YO‘L TRANSPORTI KORXONALARIDA EKOLOGIK-IQTISODIY SAMARADORLIKNI YUKSALTIRISHNING TASHKILIY-IQTISODIY VA INNOVATSION MEXANIZMLARI

Abduraxmanova Muqaddas Toxtasinovna

TDIU, Iqtisodiyot fakulteti,

“Yashil” iqtisodiyot kafedrasi dots. v.b.,

Email: mqdsabd@gmail.com   

ORCID: https://orcid.org/0009-0007-4686-8437

Annotatsiya. Ushbu maqolada transport tizimining barqaror rivojlanishini ta’minlashda ekologik xavfsizlik, resurslardan samarali foydalanish va iqtisodiy natijadorlikni uyg‘unlashtirishning nazariy hamda amaliy jihatlari yoritilgan. Tadqiqot davomida ekologik-iqtisodiy samaradorlikka ta’sir etuvchi omillar tizimli tahlil qilinib, energiya tejamkor texnologiyalarni joriy etish, raqamli boshqaruv vositalaridan foydalanish, ESG tamoyillarini ishlab chiqarish jarayonlariga integratsiyalash hamda innovatsion boshqaruv yondashuvlarini qo‘llashning ustuvor yo‘nalishlari asoslab berilgan. Shuningdek, ekologik xarajatlarni optimallashtirish, uglerod emissiyasini kamaytirish, energiya resurslaridan oqilona foydalanish va investitsion jozibadorlikni kuchaytirishga qaratilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Tadqiqot natijalari temir yo‘l transporti korxonalarida «yashil» transformatsiyani jadallashtirish, ekologik barqarorlikni mustahkamlash hamda ularning uzoq muddatli raqobatbardoshligini ta’minlashga xizmat qiladi.

Kalit so‘zlar: Temir yo‘l transporti, ekologik-iqtisodiy samaradorlik, innovatsion mexanizmlar, barqaror transport tizimi, yashil transformatsiya, ESG tamoyillari, energiya samaradorligi, raqamli transformatsiya.

ПРИОРИТЕТНЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ ПОВЫШЕНИЯ ЭКОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ ЭФФЕКТИВНОСТИ ПРЕДПРИЯТИЙ ЖЕЛЕЗНОДОРОЖНОГО ТРАНСПОРТА В УСЛОВИЯХ УСТОЙЧИВОГО РАЗВИТИЯ

Абдурахманова Мукаддас Тохтасиновна

и.о доцент, факультета экономики,

 кафедры зелёная экономика, ТЭГУ

Email: mqdsabd@gmail.com   

ORCID: https://orcid.org/0009-0007-4686-8437

Аннотация. В данной статье рассмотрены теоретические и практические аспекты обеспечения устойчивого развития системы железнодорожного транспорта на основе интеграции экологической безопасности, рационального использования ресурсов и повышения экономической результативности. В ходе исследования проведён системный анализ факторов, оказывающих влияние на эколого-экономическую эффективность предприятий, обоснованы приоритетные направления внедрения энергоэффективных технологий, использования цифровых инструментов управления, интеграции принципов ESG в производственные процессы, а также применения инновационных подходов к управлению. Кроме того, разработаны научно-практические рекомендации, направленные на оптимизацию экологических затрат, сокращение выбросов углерода, повышение эффективности использования энергетических ресурсов и укрепление инвестиционной привлекательности предприятий железнодорожного транспорта. Полученные результаты способствуют ускорению процессов «зелёной» трансформации предприятий железнодорожного транспорта, повышению уровня их экологической устойчивости и обеспечению долгосрочной конкурентоспособности в условиях устойчивого экономического развития.

Ключевые слова: Железнодорожный транспорт; эколого-экономическая эффективность, инновационные механизмы, устойчивая транспортная система, зелёная трансформация, принципы ESG, энергоэффективность, цифровая трансформация.

INNOVATIVE MECHANISMS FOR ENHANCING THE ENVIRONMENTAL AND ECONOMIC EFFICIENCY OF RAILWAY TRANSPORT ENTERPRISES

Abdurakhmanova Mukaddas Tokhtasinovna

Acting Associate Professor,

Faculty of Economics,

Department of Green Economy, (TSUE)

Email: mqdsabd@gmail.com   

ORCID: https://orcid.org/0009-0007-4686-8437

Abstract. This article examines the theoretical and practical dimensions of integrating environmental sustainability, resource efficiency, and economic performance to ensure the sustainable development of the railway transport system. The study provides a systematic analysis of the key factors influencing environmental and economic efficiency, with particular attention to the implementation of energy-efficient technologies, the adoption of digital management solutions, the integration of Environmental, Social, and Governance (ESG) principles into operational processes, and the application of innovative management approaches. Furthermore, practical recommendations are proposed to optimize environmental costs, reduce carbon emissions, improve the rational use of energy resources, and strengthen the investment attractiveness of railway transport enterprises. The findings contribute to accelerating the green transformation of railway transport enterprises, enhancing their environmental sustainability, and reinforcing their long-term competitiveness under the conditions of sustainable economic development.

Key words: Railway transport, environmental and economic efficiency, innovative mechanisms, sustainable transport system, green transformation, ESG principles, energy efficiency, digital transformation.

https://zenodo.org/records/22132267

https://doi.org/10.5281/zenodo.22132267

Foydalanilgan adabiyotlar

1.Button K. J. Transport Economics. – 3rd ed. – Cheltenham: Edward Elgar Publishing, 2010. – 640 p.

2.International Energy Agency (IEA). Railways Could Provide Much Greater Benefits for Energy and the Environment. – Paris: IEA, 2019. – Available at: https://www.iea.org/news/railways-could-provide-much-greater-benefits-for-energy-and-the-environment-according-to-iea-report

3. International Energy Agency (IEA). The Future of Rail: Opportunities for Energy and the Environment. – Paris: IEA, 2019. – Available at: https://www.iea.org/reports/the-future-of-rail

4. International Transport Forum (ITF). ITF Transport Outlook 2023. – Paris: OECD Publishing, 2023. – 216 p. DOI: 10.1787/b6cc9ad5-en.

5. International Union of Railways (UIC). Energy Efficiency and CO₂ Emissions. – Available at: https://www.uic.org/sustainability/energy-efficiency-and-co2-emissions/

6. International Union of Railways (UIC). Global Rail Sustainability Report 2024. – Paris: UIC, 2024.

7. Meyer J. R., Kain J. F., Wohl M. The Urban Transportation Problem. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1965. – 466 p.

8. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). ITF Transport Outlook 2023. – Paris: OECD Publishing, 2023. – Available at: https://doi.org/10.1787/b6cc9ad5-en.

9. World Bank. Railways: A Backbone for Sustainable Mobility. – Washington, DC: World Bank, 2023.

10. World Bank. World Development Indicators: Transport. – Washington, DC:World Bank, 2024. – Available at: https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators

11. Levikov Б. А. Экономика и управление на железнодорожном транспорте. – Москва: Маршрут, 2017. – 416 с.

12. Tereshina Н. П. Экономика железнодорожного транспорта. – Москва: ФГБОУ ВО «Российский университет транспорта (МИИТ)», 2021. – 432 с.

13. Карриева Я. К. Проблемы логистических перевозок. – Ташкент: Фан, 2004. – 186 с.

14. Ульджабаев К. У. Экономические реформы на железнодорожном транспорте. – Ташкент: Труд, 1999. – 214 с.

15. Юлдашев Н. К. Транспорт логистикаси ва барқарор ривожланиш. – Тошкент: IQTISOD-MOLIYA, 2022. – 284 б.

You may also like...

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan