ТИЖОРАТ БАНКЛАРИДА КИЧИК БИЗНЕС ЛОЙИҲАЛАРИНИ КРЕДИТЛАШДА БАНК ТАВАККАЛЧИЛИКЛАРИНИ БАҲОЛАШ ВА БОШҚАРИШ ТИЗИМИ
Мухамедова Севара Абдуллаевна
банк ҳисоби ва аудит кафедраси ўқитувчи
Тошкент давлат иқтисодиёт университети
E–mail: sevaramuхamedova1979@gmail.com
ORCID:0009-0000-3479-8004
Аннотация. Мазкур мақолада тижорат банкларида кичик бизнес субъектларини кредитлаш жараёнида юзага келадиган таваккалчиликларни баҳолаш ва бошқаришнинг назарий асослари, амалий методологияси ва институционал механизмлари таҳлил қилинади. Кредит таваккалчилиги, операцион таваккалчилик ва ликвидлик таваккалчилиги каби асосий турлари, уларни миқдорий ва сифат жиҳатидан баҳолаш усуллари кўриб чиқилади. Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг пруденциал меъёрлари доирасида банкларнинг таваккалчиликни бошқариш тизими таҳлил қилинади ва такомиллаштириш йўналишлари таклиф этилади.
Kалит сўзлар: кредит таваккалчилиги, кичик бизнес, кредит скоринг, муаммоликредитлар, пруденциал меъёрлар, БазелIII, рейтинг тизими, таваккалчиликни бошқариш.
СИСТЕМА ОЦЕНКИ И УПРАВЛЕНИЯ БАНКОВСКИМИ РИСКАМИ ПРИ КРЕДИТОВАНИИ МАЛЫХ БИЗНЕС-ПРОЕКТОВ В КОММЕРЧЕСКИХ БАНКАХ
Мухамедова Севара Абдуллаевна
старший преподаватель кафедры
банковский учет и аудит
Ташкентского государственного
экономического университета
E–mail: sevaramuхamedova1979@gmail.com
ORCID:0009-0000-3479-8004
Аннотация. В данной статье анализируются теоретические основы, прикладная методология и институциональные механизмы оценки и управления рисками, возникающими в процессе кредитования субъектов малого бизнеса в коммерческих банках. Рассматриваются основные виды рисков — кредитный, операционный и риск ликвидности, — а также методы их количественной и качественной оценки. Проводится анализ системы управления рисками в банках в рамках пруденциальных нормативов Центрального банка Республики Узбекистан и предлагаются направления её совершенствования.
Ключевые слова: кредитный риск, малый бизнес, кредитный скоринг, проблемные кредиты, пруденциальные нормативы, Базель III, рейтинговая система, управление рисками.
SYSTEM OF ASSESSMENT AND MANAGEMENT OF BANK RISKS IN LENDING TO SMALL BUSINESS PROJECTS IN COMMERCIAL BANKS
Mukhamedova Sevara Abdullaevna
Lecturer at the Department
of Banking and Audit at
Tashkent State University of Economics E-mail: sevaramuхamedova1979@gmail.com
ORCID:0009-0000-3479-8004
Abstract. This article analyses the theoretical foundations, applied methodology and institutional mechanisms of risk assessment and management arising in the process of lending to small business entities in commercial banks. The main types of risks — credit, operational and liquidity risks — as well as methods for their quantitative and qualitative assessment are examined. The bank risk management system within the framework of the prudential standards of the Central Bank of the Republic of Uzbekistan is analyzed, and directions for its improvement are proposed.
Keywords: credit risk, small business, credit scoring, non-performing loans, prudential standards, Basel III, rating system, risk management.
Фойдаланилган адабиётлар
1.Каримов И.А. Юксак маънавият – енгилмас куч / И.А. Каримов. – Тошкент: Маънавият, 2008. – 176 б.
2.Мирзиёев Ш.М. Янги Ўзбекистон стратегияси. – Тошкент: «Oʻzbekiston», 2021. – 464 б.
3.Мирзиёев.Ш.М. Эркин ва фаровон, демократик Ўзбекистон давлатини биргаликда барпо этамиз. – Тошкент: «Oʻzbekiston», 2016. – 56 б.
4.Мирзиёев.Ш.М. Қонун устуворлиги ва инсон манфаатларини таъминлаш – юрт тараққиёти ва халқ фаровонлигининг гарови. – Тошкент: «Oʻzbekiston», 2017. – 48 б.
5.Мирзиёев.Ш.М Танқидий таҳлил, қатъий тартиб-интизом ва шахсий жавобгарлик – ҳар бир раҳбар фаолиятининг кундалик қоидаси бўлиши керак. – Тошкент: «Oʻzbekiston», 2017. – 104 б.
6.Турсунов Б.Х. Кичик бизнесни ривожлантириш истиқболлари // Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар. – 2021. – №3. – Б. 102–108.
7. Абдуллаева Ш.З. Банк рисклари ва кредитлаш. – Тошкент: «Молия», 2002. –303б.
8.Абдуллаева Ш.З. Банк иши: Дарслик. – Тошкент: «Молия», 2017. – 526 б. 9.Ваҳобов А.В. Банк иши. – Тошкент: «IQTISOD-MOLIYA», 2019.
10.Ваҳобов А.В. Банк менежменти.-Тошкент:«IQTISOD-MOLIYA»,
11.Қоралиев Т.М., Абдуллаева Ш.З. Банк иши. – Тошкент: «IQTISOD-MOLIYA», 2021.
12.Қоралиев Т.М. Банк менежменти. – Тошкент: «IQTISOD-MOLIYA», 2015. 13.Рустамов Ж. The Economic Nature of Non-Performing Loans and Bank Operational Efficiency // Iqtisodiyot va ta’lim. – 2023. – №5. – Б. 87–91.
13.Лаврушин О.И. Банковское дело. – М.: «Кнорус», 2012. 338 с.
14.Маҳмудов Р. Reasons and Features of Non-Performing Loans in Commercial Banks // Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil. – 2023. – №11. – Б. 90–98.
15.Исаков О. Factors Affecting Non-Performing Loans: Empirical Evidence from Commercial Banks in Uzbekistan // Journal of Economics and Financial Analysis. 2024.Vol.8,№2.–Б.1–21.