RIVOJLANGAN SUG‘URTA KOMPANIYALARINING MOLIYAVIY HOLATI VA SAMARADORLIK KO‘RSATKICHLARI TAHLILI

Alimov Baxodir Batirovich

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi

huzuridagi Biznes va tadbirkorlik oliy maktabining

“Loyiha boshqaruvi” kafedrasi professori v.b., PhD

E-mail: bakhodir.alimov.84@gmail.com

ORCID: 0009-0001-7356-3192

Annotatsiya. Mazkur ilmiy maqolada rivojlangan davlatlarning yirik sug‘urta kompaniyalarining moliyaviy holati va samaradorlik ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida sug‘urta kompaniyalarining umumiy daromadi, sof aktivlari, sug‘urta to‘lovlari, xususiy kapitali, majburiyatlari hamda rentabellik ko‘rsatkichlari (ROE va ROA) o‘rganildi. Tahlil natijalariga ko‘ra, AQSh, Germaniya, Fransiya va Xitoy sug‘urta kompaniyalari global bozorda yetakchi mavqega ega ekanligi aniqlandi. Shuningdek, sug‘urta kompaniyalarining moliyaviy barqarorligi va to‘lov qobiliyati darajasi ularning uzoq muddatli raqobatbardoshligini ta’minlovchi asosiy omillardan biri ekanligi asoslab berildi. Tadqiqot yakunida O‘zbekiston sug‘urta bozori uchun xalqaro tajriba asosida amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.

Kalit so‘zlar: sug‘urta kompaniyasi, moliyaviy samaradorlik, ROE, ROA, sug‘urta bozori, to‘lov qobiliyati, aktivlar, majburiyatlar, moliyaviy barqarorlik, sug‘urta mukofoti.

АНАЛИЗ ФИНАНСОВОГО СОСТОЯНИЯ И ПОКАЗАТЕЛЕЙ ЭФФЕКТИВНОСТИ РАЗВИТЫХ СТРАХОВЫХ КОМПАНИЙ

Алимов Баходир Батирович

доктор философии (PhD) по экономическим наукам

профессор кафедра “Управления проектами”

Высшая школа бизнеса и предпринимательства при

Кабинете Министров Республики Узбекистан

E-mail: bakhodir.alimov.84@gmail.com

ORCID: 0009-0001-7356-3192

Аннотация. В данной научной статье проанализированы финансовое состояние и показатели эффективности крупных страховых компаний развитых стран. В ходе исследования были изучены общий доход, чистые активы, страховые выплаты, собственный капитал, обязательства, а также показатели рентабельности (ROE и ROA) страховых компаний. По результатам анализа установлено, что страховые компании США, Германии, Франции и Китая занимают ведущие позиции на мировом рынке. Также обосновано, что финансовая устойчивость и уровень платежеспособности страховых компаний являются одними из ключевых факторов обеспечения их долгосрочной конкурентоспособности. По итогам исследования разработаны практические рекомендации для страхового рынка Узбекистана на основе международного опыта.

Ключевые слова: страховая компания, финансовая эффективность, ROE, ROA, страховой рынок, платежеспособность, активы, обязательства, финансовая устойчивость, страховая премия.

ANALYSIS OF THE FINANCIAL CONDITION AND PERFORMANCE INDICATORS OF DEVELOPED INSURANCE COMPANIES

Alimov Bakhodir Batirovich

Professor of the Department of Project Management of the

Graduate School of Business and Entrepreneurship under the

Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan

E-mail: bakhodir.alimov.84@gmail.com

ORCID: 0009-0001-7356-3192

Abstract. This scientific article analyzes the financial condition and performance indicators of major insurance companies in developed countries. During the study, the total revenue, net assets, insurance payments, equity capital, liabilities, and profitability indicators (ROE and ROA) of insurance companies were examined. The analysis revealed that insurance companies from the United States, Germany, France, and China hold leading positions in the global market. Furthermore, it was substantiated that the financial stability and solvency level of insurance companies are among the key factors ensuring their long-term competitiveness. Based on international experience, practical recommendations for the insurance market of Uzbekistan were developed at the end of the study.

Keywords: insurance company, financial efficiency, ROE, ROA, insurance market, solvency, assets, liabilities, financial stability, insurance premium.

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

  1. O‘zbekiston Respublikasi 2021 yil 23 noyabrdagi O‘RQ-730-sonli “Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida”gi Qonuni.
  2. Buffett W. Essays of Warren Buffett: Lessons for Corporate America. – 6-nashr. – New York: Wiley Publishing, 2022. – 215-221-betlar.
  3. Albrecht P. Risk Theory and Insurance Economics. – Berlin: Springer, 2021. – 133-140-betlar.
  4. Rejda G.E. Principles of Risk Management and Insurance. – 14-nashr. – Boston: Pearson Education, 2021. – 58-67-betlar.
  5. Vaughan E.J., Vaughan T.M. Fundamentals of Risk and Insurance. – 12-nashr. – Wiley, 2020. – 301-315-betlar.
  6. Porter M.E. Competitive Advantage. – New York: Free Press, 2020. – 185-196-betlar.
  7. Laurent J.P. Insurance Finance and Solvency Management. – Paris: Dunod Publishing, 2021. – 92-101-betlar.
  8. Cummins J.D., Weiss M.A. “Systemic Risk and the U.S. Insurance Sector.” // Journal of Risk and Insurance. – 2022. – Vol. 89, No. 2. – pp. 251-285.
  9. World Insurance Sigma Report 2024. – Zurich: Swiss Re Institute, 2024. – 45-53-betlar.
  10. Dorfman M.S. Introduction to Risk Management and Insurance. – Pearson Education, 2020. – 214-220-betlar.
  11. Skipper H.D., Kwon W.J. Risk Management and Insurance: Perspectives in a Global Economy. – Blackwell Publishing, 2021. – 77-89-betlar.
  12. Abdullayev Q. Sug‘urta bozori iqtisodiyoti. – Toshkent: “Iqtisodiyot” nashriyoti, 2022. – 115-126-betlar.
  13. Shoha’zamiy Sh. Moliya bozori va investitsiyalar. – Toshkent: “Fan va texnologiya”, 2021. – 201-210-betlar.
  14. Ortiqov O. “Sug‘urta kompaniyalarining moliyaviy barqarorligini ta’minlash yo‘llari.” // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar ilmiy jurnali. – 2023. – №4. – 44-52-betlar.
  15. Xodiyev B.Yu. Milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishi. – Toshkent: “IQTISOD-MOLIYA”, 2020. – 167-175-betlar.
  16. Rajabov M. “Raqamli iqtisodiyot sharoitida sug‘urta xizmatlarini rivojlantirish istiqbollari.” // Moliya ilmiy jurnali. – 2024. – №2. – 88-96-betlar.
  17. Jo‘rayeva N. “Sug‘urta kompaniyalarida xalqaro moliyaviy standartlarni qo‘llash masalalari.” // Biznes-ekspert jurnali. – 2023. – №6. – 51-59-betlar.
  18. Burxonov A. “Sug‘urta tizimida sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish istiqbollari.” // Raqamli iqtisodiyot va axborot texnologiyalari jurnali. – 2024. – №1. – 72-80-betlar.
  19. Alimov B.B. “Sug‘urta kompaniyalarining moliyaviy holatini raqamli texnologiyalar asosida tahlil amallarini bajarish yo‘llari” // “Raqamli iqtisodiyot” ilmiy-elektron jurnali, 14-son, 2026. – 730-752-betlar.
  20. Alimov B.B. “MHXS asosida sug‘urta kompaniyalarining buxgalteriya hisobi va moliyaviy tahlilini takomillashtirish strategiyalari” // Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot ilmiy jurnali, 2026. – №4-son. – 709-717-betlar.
  21. UnitedHealth Group Annual Reports – UnitedHealth Group Incorporated, Annual Report 2025, Minnesota, 2026. – 45-78-betlar.
  22. Allianz Group Annual Reports – Allianz SE, Annual Report 2025, Munich, 2026. – 52-96-betlar.
  23. Berkshire Hathaway Reports – Berkshire Hathaway Inc., Annual Report 2025, Omaha, 2026. – 34-81-betlar.
  24. Ping An Insurance Investor Relations – Ping An Insurance Group, Annual Report 2025, Shenzhen, 2026. – 61-102-betlar.
  25. AXA Financial Reports – AXA Group, Universal Registration Document and Annual Report 2025, Paris, 2026. – 48-89-betlar.
  26. China Life Insurance Reports – China Life Insurance Company, Annual Financial Report 2025, Beijing, 2026. – 39-74-betlar.
  27. The Cigna Group Investor Relations – The Cigna Group, Annual Report 2025, Connecticut, 2026. – 42-77-betlar.
  28. Elevance Health Investor Relations – Elevance Health Inc., Annual Report 2025, Indianapolis, 2026. – 30-65-betlar.
  29. Prudential Financial Reports – Prudential Financial Inc., Annual Report 2025, New Jersey, 2026. – 51-93-betlar.
  30. Manulife Financial Reports – Manulife Financial Corporation, Annual Report 2025, Toronto, 2026. – 44-85-betlar.
  31. Swiss Re Institute Reports – World Insurance Sigma Report 2025. Zurich: Swiss Re Institute, 2025. – 15-37-betlar.
  32. Allianz Global Insurance Report 2025 – Allianz Research, Global Insurance Report 2025. Munich, 2025. – 12-28-betlar.
  33. Berkshire Hathaway Annual Report 2024 – Berkshire Hathaway Inc. Annual Report 2024. Omaha, 2025. – 35-82-betlar.
  34. China Life Insurance Annual Report 2024 – China Life Insurance Company Ltd. Annual Financial Report 2024. Beijing, 2025. – 40-76-betlar.
  35. Ping An Insurance Investor Relations – Ping An Insurance Group. Annual Report 2024. Shenzhen, 2025. – 58-103-betlar.
  36. Allianz Group Annual Reports – Allianz SE. Annual Report 2024. Munich, 2025. – 50-94-betlar.
  37. State Farm Annual Report – State Farm Group. Annual Report 2024. Illinois, 2025. – 28-61-betlar.
  38. Life Insurance Corporation of India Reports – Life Insurance Corporation of India. Annual Report 2024. Mumbai, 2025. – 46-88-betlar.
  39. AXA Financial Reports – AXA Group. Universal Registration Document and Annual Report 2024. Paris, 2025. – 49-90-betlar.
  40. People’s Insurance Company of China Reports – People’s Insurance Company (PICC). Annual Report 2024. Beijing, 2025. – 37-69-betlar.
  41. Progressive Annual Reports – Progressive Corporation. Annual Report 2024. Ohio, 2025. – 33-71-betlar.
  42. Assicurazioni Generali Reports – Assicurazioni Generali S.p.A. Annual Integrated Report 2024. Trieste, 2025. – 54-97-betlar.
  43. Swiss Re Institute Research Reports – World Insurance Sigma Report 2024. Zurich: Swiss Re Institute, 2024. – 18-41-betlar.
  44. OECD Insurance Statistics – OECD. Global Insurance Statistics 2024. Paris: OECD Publishing, 2024. – 75-112-betlar.

You may also like...

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan