SOLIQLAR VOSITASIDA TADBIRKORLIKNI RIVOJLANTIRISH VA BANDLIKNI TA’MINLASH ORQALI DAROMADLARNI OSHIRISH HAMDA KAMBAG‘ALLIKNI QISQARTIRISH MASALALARI
Ruziyev Gʻanisher Usarovich
Soliq va soliiqqa tortish kafedrasining katta oʻqituvchisi
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
E-mail: g.ruziyev@tsue.uz
ORCID: 0009-0008-5695-4846
Annotatsiya. Mazkur maqolada soliqlar vositasida tadbirkorlikni rivojlantirish va bandlikni ta’minlash orqali daromadlarni oshirish hamda kambag‘allikni qisqartirish masalalari tahlil qilingan. Unda biznesni soyadan chiqarish, aholini tadbirkorlikka keng jalb qilish va tadbirkorlik faoliyatida soliq yukini kamaytirish, ish beruvchilarni ehtiyojmand aholini ishga qabul qilishga rag‘batlantiruvchi soliq mexanizmlaridan foydalanish zaruriyati asoslangan hamda taklif etilgan va joriy etilgan soliq imtiyozlarining samaradorligi baholangan.
Tayanch so‘zlar: aholi, daromad, kambag‘allik, bandlik, tadbirkorlik, aylanmadan olinadigan soliq, ijtimoiy soliq, soliq imtiyozlari.
ВОПРОСЫ ПОВЫШЕНИЯ ДОХОДОВ НАСЕЛЕНИЯ И СОКРАЩЕНИЯ БЕДНОСТИ ПУТЕМ РАЗВИТИЯ ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВА И
ОБЕСПЕЧЕНИЯ ЗАНЯТОСТИ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ НАЛОГОВ
Рузиев Ганишер Усарович
Старший преподаватель кафедры
Налог и налогообложение
Ташкентский государственный
экономический университет
E-mail: g.ruziyev@tsue.uz
ORCID: 0009-0008-5695-4846
Аннотация. В данной статье анализируются вопросы повышения доходов и сокращения бедности посредством развития предпринимательства и занятости за счет налогообложения. В основе работы лежит необходимость выведения бизнеса из тени, широкого вовлечения населения в предпринимательство и снижения налоговой нагрузки на предпринимательскую деятельность, использования налоговых механизмов, стимулирующих работодателей к найму нуждающегося населения, а также оценка эффективности предложенных и реализованных налоговых льгот.
Ключевые слова: население, доход, бедность, занятость, предпринимательство, налог с оборота, социальный налог, налоговые льготы.
INCREASING POPULATION INCOME AND REDUCING POVERTY BY DEVELOPING ENTREPRENEURSHIP AND PROVIDING
EMPLOYMENT USING TAXES
Ganisher Usarovich Ruziev
senior teacher of the department Tax and taxation
Tashkent State University of Economics
E-mail: g.ruziyev@tsue.uz
ORCID: 0009-0008-5695-4846
Abstract: This article analyzes the challenges of increasing incomes and reducing poverty through the development of entrepreneurship and employment through taxation. The work is based on the need to bring businesses out of the shadow economy, broaden public participation in entrepreneurship, and reduce the tax burden on entrepreneurial activity, using tax mechanisms that incentivize employers to hire those in need, as well as assessing the effectiveness of proposed and implemented tax incentives.
Keywords: population, income, poverty, employment, entrepreneurship, turnover tax, social tax, tax benefits.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlis va Oʻzbekiston xalqiga Murojaatnomasi. “Xalq soʻzi” gazetasi, 2025-yil 27-dekabr, № 274 (9169).
2. Oʻzbekiston Respublikasining Soliq kodeksi. https://lex.uz/docs/4674902
3. O‘zbekiston Respublikasining 2025-yil 25-dekabrdagi “Soliq va budjet siyosatining 2026-yilga moʻljallangan asosiy yoʻnalishlari qabul qilinganligi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi O‘RQ-1108-son Qonuni.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 17-fevraldagi “Mamlakat taraqqiyotining 2030-yilgacha moʻljallangan ustuvor yoʻnalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi bosqichga olib chiqishning qoʻshimcha chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-21-son Farmoni.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 23-sentyabrdagi “Kambag‘allikni qisqartirish va aholi turmush farovonligini oshirish borasidagi chora-tadbirlarni yangi bosqichga olib chiqish to‘g‘risida”gi PF-143-son Farmoni.
6. Qiyosov Sh.U. Jismoniy shaxslar daromadlarini soliqqa tortishni takomillashtirish 08.00.07 –Moliya, pul muomalasi va kredit iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati, T.: 2019.
7. Теневая экономика и экономическая безопасность государства : учеб. пособие / В.И. Авдийский, ВА Дадалко, Н.Г. Синявский. – М .: ИНФРА-М, 2019. – 538 с.
8. Abdurahmanov X.X., Arabov N.U., Xolmuxamedov M.M. Aholi daromadlari va turmush sifati: – T: Ilm Ziyo, 2014. 256 b.
9. Gadoyev E.F. Soliqqa tortish tartibtaomillarini takomillashtirish tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishning muhim omili. // Iqtisod va moliya. Ekonomika i finansы. 2015,№1, 30-37- b
10. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi maʼlumotlari. https://siat.stat.uz
