LIKVIDLIKNI BOSHQARISHNING ZAMONAVIY USULLARI
VA INFLYATSION JARAYONLAR
Saidov Sardorbek Iskandarbekovich
Ipotekabank ATIB
Farg‘ona hududiy filiali boshqaruvchi o‘rinbosari,
Chakana, o‘rta va kichik biznes departmenti boshlig‘i
Annotatsiya. Mazkur tadqiqot zamonaviy likvidlikni boshqarish usullarining inflyatsion jarayonlarga ta’sirini empirik va nazariy jihatdan kompleks o‘rganadi. Tadqiqot maqsadi-2010-2025 yillar davomida O‘zbekiston bank-moliya tizimida likvidlikni boshqarish mexanizmlari samaradorligini baholash va ularning inflyatsiya dinamikasi bilan statistik bog‘liqligini aniqlashdan iborat. Metodologiya jihatidan OLS regressiya, VAR (Vector Autoregression) va ARDL (Autoregressive Distributed Lag) modellari, panel ma’lumotlar tahlili, vaqt qatorlari tahlili hamda komparativ institutsional tahlil qo‘llanilib, ma’lumotlar Markaziy bank, IMF, World Development Indicators va BIS bazalaridan olingan (N=60 choraklik kuzatuv). Empirik natijalar shuni ko‘rsatdiki: pul massasi M2 ning YaIMga nisbati inflyatsiyaga eng kuchli musbat ta’sir ko‘rsatadi (β=0.534, p<0.001); markaziy bank foiz stavkasining oshirilishi inflyatsiyani samarali cheklaydi (β=−0.421, p<0.001); majburiy zaxiralar normasining 1 pp oshirilishi inflyatsiyani o‘rtacha 0.312 pp ga pasaytiradi; bank tizimi likvidligi esa inflyatsiya bilan musbat korrelyatsiya (r=0.617) ko‘rsatadi. Ilmiy yangilik sifatida O‘zbekiston uchun monetar likvidlik-inflyatsiya transmissiya modeli (MLITM) ishlab chiqilgan bo‘lib, u ochiq bozor operatsiyalari, majburiy zaxiralar va foiz stavkasi vositalarining integratsiyalashgan ta’sirini miqdoriy baholaydi. Amaliy ahamiyati-Markaziy bank va moliyaviy tartibga solish organlari uchun inflyatsiyani 5% maqsadli darajada ushlab turish bo‘yicha 10 ta aniq siyosiy tavsiya ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar: likvidlikni boshqarish; inflyatsion jarayonlar; monetar siyosat; markaziy bank; moliyaviy barqarorlik; pul taklifi; inflyatsion targetlash; bank likvidligi; monetar transmissiya; majburiy zaxiralar.
СОВРЕМЕННЫЕ МЕТОДЫ УПРАВЛЕНИЯ ЛИКВИДНОСТЬЮ
И ИНФЛАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ
Саидов Сардорбек Искандарбекович
Заместитель управляющего
Ферганского территориального филиала АКИБ «Ипотекабанк,»
начальник Департамента розничного,
среднего и малого бизнеса
Аннотация. Данное исследование комплексно изучает влияние современных методов управления ликвидностью на инфляционные процессы с эмпирической и теоретической точек зрения. Целью исследования является оценка эффективности механизмов управления ликвидностью в банковско-финансовой системе Узбекистана в 2010-2025 годах и определение их статистической взаимосвязи с динамикой инфляции. В методологическом аспекте использовались модели OLS-регрессии, VAR (Vector Autoregression) и ARDL (Autoregressive Distributed Lag), анализ панельных данных, анализ временных рядов и сравнительный институциональный анализ, данные получены из баз данных Центрального банка, МВФ, World Development Indicators и BIS (N=60 квартальное наблюдение). Эмпирические результаты показали, что: отношение денежной массы М2 к ВВП оказывает наиболее сильное положительное влияние на инфляцию (β=0.534, p<0.001); повышение процентной ставки центрального банка эффективно сдерживает инфляцию (β=−0.421, p<0.001); повышение нормы обязательных резервов на 1 pp снижает инфляцию в среднем на 0.312 pp; а ликвидность банковской системы демонстрирует положительную корреляцию с инфляцией (r=0.617). В качестве научной новизны была разработана модель трансмиссии монетарной ликвидности-инфляции (MLITM) для Узбекистана, которая количественно оценивает интегрированное влияние операций на открытом рынке, обязательных резервов и инструментов процентной ставки. Практическая значимость – разработаны 10 конкретных политических рекомендаций для Центрального банка и финансовых регуляторов по удержанию инфляции на целевом уровне 5%.
Ключевые слова: управление ликвидностью; инфляционные процессы; монетарная политика; центральный банк; финансовая стабильность; денежная масса; инфляционное таргетирование; банковская ликвидность; монетарная трансмиссия; обязательные резервы.
MODERN METHODS OF LIQUIDITY MANAGEMENT
AND INFLATION PROCESSES
Saidov Sardorbek Iskandarbekovich
Deputy Manager of
the Fergana Regional Branch of
JSCB «Ipotekabank»
Head of the Retail, Small and Medium Business Department
Abstract. This study comprehensively examines the impact of modern liquidity management methods on inflationary processes from both empirical and theoretical perspectives. The aim of the study is to evaluate the effectiveness of liquidity management mechanisms in the banking and financial system of Uzbekistan for 2010-2025 and to determine their statistical correlation with inflation dynamics. In terms of methodology, OLS regression, VAR (Vector Autoregression) and ARDL (Autoregressive Distributed Lag) models, panel data analysis, time series analysis, and comparative institutional analysis were used, and data were obtained from the databases of the Central Bank, IMF, World Development Indicators, and BIS (N=60 quarterly observations). Empirical results showed that: the ratio of the money supply M2 to GDP has the strongest positive effect on inflation (β=0.534, p<0.001); an increase in the central bank’s interest rate effectively curbs inflation (β=−0.421, p<0.001); a 1 pp increase in the mandatory reserve requirement reduces inflation by an average of 0.312 pp; and the liquidity of the banking system shows a positive correlation with inflation (r=0.617). As a scientific innovation, a monetary liquidity-inflation transmission model (MLITM) has been developed for Uzbekistan, which quantifies the integrated impact of open market operations, mandatory reserves, and interest rate instruments. Practical significance: 10 specific policy recommendations have been developed for the Central Bank and financial regulators to maintain inflation at the target level of 5%.
Keywords: liquidity management; inflationary processes; monetary policy; central bank; financial stability; money supply; inflation targeting; bank liquidity; monetary transmission; mandatory reserves.
Saidov Sardorbek Iskandarbekovich. (2026). LIKVIDLIKNI BOSHQARISHNING ZAMONAVIY USULLARI VA INFLYATSION JARAYONLAR. «Moliyaviy texnologiyalar» ilmiy elektron jurnali, 5(2), 75. https://doi.org/10.5281/zenodo.23793969
Foydalanilgan adabiyotlar
- Adrian, T., & Shin, H. S. (2010). Liquidity and leverage. Journal of Financial Intermediation, 19(3), 418-437. https://doi.org/10.1016/j.jfi.2008.12.002
- Ball, L., & Sheridan, N. (2005). Does inflation targeting matter? In B. S. Bernanke & M. Woodford (Eds.), The Inflation-Targeting Debate (pp. 249-282). University of Chicago Press. https://doi.org/10.7208/chicago/9780226044736.003.0007
- Bank for International Settlements. (2022). Annual Economic Report 2022: The elusive global monetary tightening. BIS. https://www.bis.org/publ/arpdf/ar2022e.htm
- Bank for International Settlements. (2023). BIS Working Papers No. 1112: Inflation and monetary aggregates. BIS. https://doi.org/10.2139/ssrn.4521344
- Bernanke, B. S. (2015). The Courage to Act: A Memoir of a Crisis and Its Aftermath. W. W. Norton & Company. https://doi.org/10.7591/9780801456923
- Bernanke, B. S., & Gertler, M. (1995). Inside the black box: The credit channel of monetary policy transmission. Journal of Economic Perspectives, 9(4), 27-48. https://doi.org/10.1257/jep.9.4.27
- Bernanke, B. S., & Mishkin, F. S. (1997). Inflation targeting: A new framework for monetary policy? Journal of Economic Perspectives, 11(2), 97-116. https://doi.org/10.1257/jep.11.2.97
- Brunnermeier, M. K., Langfield, S., Pagano, M., Reis, R., Van Nieuwerburgh, S., & Vayanos, D. (2021). ESBies: Safety in the tranches. Economic Policy, 32(90), 175-219. https://doi.org/10.1093/epolic/eix004
- Davoodi, H. R., Dixit, S., & Pinter, G. (2013). Monetary transmission mechanism in the East African Community. IMF Working Paper WP/13/39. https://doi.org/10.5089/9781475516494.001
- European Central Bank. (2023). ECB Annual Report 2023. ECB. https://www.ecb.europa.eu/pub/annual/html/index.en.html
- Federal Reserve. (2023). Monetary Policy Report to the Congress, February 2023. Board of Governors of the Federal Reserve System. https://www.federalreserve.gov/monetarypolicy/mpr_default.htm
- Friedman, M. (1963). Inflation: Causes and Consequences. Asia Publishing House.
- Friedman, M., & Schwartz, A. J. (1963). A Monetary History of the United States, 1867-1960. Princeton University Press. https://doi.org/10.1515/9781400829330
- Hicks, J. R. (1937). Mr. Keynes and the ‘Classics’: A suggested interpretation. Econometrica, 5(2), 147-159. https://doi.org/10.2307/1907242
- International Monetary Fund. (2022). World Economic Outlook: Countering the Cost-of-Living Crisis. IMF. https://doi.org/10.5089/9798400220371.081
- International Monetary Fund. (2023). World Economic Outlook: A Rocky Recovery. IMF. https://doi.org/10.5089/9798400238468.081
- International Monetary Fund. (2024). Uzbekistan: 2024 Article IV Consultation. IMF Country Report. https://www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2024
- Keynes, J. M. (1936). The General Theory of Employment, Interest and Money. Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-319-70344-2
- Kigabo, T. R. (2016). Monetary policy transmission in Rwanda. African Development Review, 28(S1), 45-58. https://doi.org/10.1111/1467-8268.12187