LOYIHA BOSHQARUVIDA SCOPE CREEP MUAMMOSI: SABABLARI, OQIBATLARI VA OLDINI OLISH MEXANIZMLARI
Jo’rayev Shoxrux Yunusali o’g’li
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi
huzuridagi Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi
“Loyiha boshqaruvi” yo’nalishi magistranti
E-mail: shoxrux150496@gmail.com
ORCID: 0009-0009-598-8319
Temirova Dilshoda Erkin qizi
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi
huzuridagi Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi
“Loyiha boshqaruvi” yo’nalishi magistranti
E-mail: temirovadilshoda71@gmail.com
ORCID: 0009-0008-4790-2235
Togayev Salim Sobirovich
“Bank hisobi va auditi” kafedrasi dotsenti,
PhD Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
ORCID: 0000-0002-3170-9181
Annotatsiya. Maqolada loyiha boshqaruvida scope creep (loyiha hajmining nazoratsiz kengayishi) muammosi, uning sabablari, oqibatlari va oldini olish mexanizmlari tadqiq etilgan. Tadqiqotning maqsadi scope creepni keltirib chiqaruvchi omillarni tizimlashtirish va o’zgarishlarni nazorat qilish jarayonining loyiha ko’rsatkichlariga ta’sirini miqdoriy baholashdan iborat. Shuningdek, maqolada dastlabki hajmi 1000 kishi-soat, byudjeti 120 mln so’m va muddati 20 hafta bo’lgan shartli axborot texnologiyalari loyihasi misolida sakkizta o’zgartirish so’rovi nazoratsiz qabul qilingan hamda rasmiy o’zgarishlarni boshqarish jarayoni orqali ko’rib chiqilgan holatlarda loyiha xarajati va muddatining o’zgarishi taqqoslandi.
Kalit so’zlar: loyiha boshqaruvi, loyiha hajmi (scope), scope creep, gold plating, o’zgarishlarni boshqarish, scope baseline, WBS, o’zgarishlarni nazorat qilish kengashi (CCB).
ПРОБЛЕМА SCOPE CREEP В УПРАВЛЕНИИ ПРОЕКТАМИ: ПРИЧИНЫ, ПОСЛЕДСТВИЯ И МЕХАНИЗМЫ ПРЕДОТВРАЩЕНИЯ
Жураев Шохрух Юнусали угли
Магистрант направления
«Управление проектами» Высшей школы
бизнеса и предпринимательства при
Кабинете Министров Республики Узбекистан
E–mail: shoxrux150496@gmail.com
ORCID: 0009-0009-598-8319
Темирова Дилшода Эркин кизи
Магистрант направления
«Управление проектами» Высшей школы
бизнеса и предпринимательства при
Кабинете Министров Республики Узбекистан
E–mail: temirovadilshoda71@gmail.com
ORCID: 0009-0008-4790-2235
Тогаев Салим Собирович
Доцент кафедры
«Банковский учет и аудит»
Ташкентский государственный
экономический университет, PhD
E–mail: sts–bank@bk.ru
ORCID: 0000-0002-3170-9181
Аннотация. В статье исследуется проблема неконтролируемого расширения содержания проекта (scope creep): её причины, последствия и механизмы предотвращения. Цель работы — систематизировать факторы, порождающие scope creep, и количественно оценить влияние процесса контроля изменений на показатели проекта. Кроме того, на примере условного ИТ-проекта с исходным объёмом 1000 человеко-часов, бюджетом 120 миллионов сумов и сроком 20 недель сопоставлены стоимость и сроки проекта при бесконтрольном принятии восьми запросов на изменение и при их рассмотрении в рамках формального процесса управления изменениями.
Ключевые слова: управление проектами, содержание проекта (scope), scope creep, gold plating, управление изменениями, базовый план содержания (scope baseline), WBS, совет по управлению изменениями (CCB).
THE SCOPE CREEP PROBLEM IN PROJECT MANAGEMENT: CAUSES, CONSEQUENCES, AND PREVENTION MECHANISMS
Jo’rayev Shoxrux Yunusali o’g’li
Master’s student, Higher School
of Business and Entrepreneurship under
the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan
E-mail: shoxrux150496@gmail.com
ORCID: 0009-0009-598-8319
Temirova Dilshoda Erkin qizi
Master’s student, Higher School of Business
and Entrepreneurship under the Cabinet
of Ministers of the Republic of Uzbekistan
E-mail: temirovadilshoda71@gmail.com
ORCID: 0009-0008-4790-2235
Togayev Salim Sobirovich
Associate Professor, Department
of Banking Accounting and Audit, PhD.
Tashkent State the University
of Economics
E-mail: sts-bank@bk.ru
ORCID: 0000-0002-3170-9181
Abstract. The article examines scope creep in project management, its causes, consequences, and prevention mechanisms. The aim is to systematize the factors that give rise to scope creep and to quantify the effect of a change control process on project performance. Furthermore, using a hypothetical IT project with an initial scope of 1,000 person-hours, a budget of 120 million soums, and a duration of 20 weeks, the article compares project cost and duration when eight change requests are accepted without control and when they are reviewed through a formal change management process.
Keywords: project management, project scope, scope creep, gold plating, change management, scope baseline, WBS, change control board (CCB).
Jo’rayev Shoxrux Yunusali o’g’li, Temirova Dilshoda Erkin qizi, & Togayev Salim Sobirovich. (2026). LOYIHA BOSHQARUVIDA SCOPE CREEP MUAMMOSI: SABABLARI, OQIBATLARI VA OLDINI OLISH MEXANIZMLARI. «Moliyaviy texnologiyalar» ilmiy elektron jurnali, 5(6), 61–67. https://doi.org/10.5281/zenodo.24054792
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Project Management Institute. A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Eighth Edition and The Standard for Project Management. – Newtown Square, PA: PMI, 2025. – 408 p.
2. ISO 21502:2020. Project, programme and portfolio management — Guidance on project management. – Geneva: International Organization for Standardization, 2020.
3. Larson E.W., Gray C.F. Project Management: The Managerial Process. – 8th ed. – New York: McGraw-Hill Education, 2021.
4. Wiegers K., Beatty J. Software Requirements. – 3rd ed. – Redmond, WA: Microsoft Press, 2013.
5. Boehm B.W. Software Engineering Economics. – Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall, 1981.
6. Project Management Institute. A Guide to the Project Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide) – Seventh Edition and The Standard for Project Management. – Newtown Square, PA: PMI, 2021.
7. Komal B., Janjua U.I., Anwar F. et al. The Impact of Scope Creep on Project Success: An Empirical Investigation // IEEE Access. – 2020. – Vol. 8. – P. 125755–125775. – DOI: 10.1109/ACCESS.2020.3007098.
8. Ahmed R., Jawad M. Avoiding or disregarding: Exploring the relationship between scope creep, project complexity, and the success of construction projects // Project Leadership and Society. – 2022. – Vol. 3. – Art. 100064. – DOI: 10.1016/j.plas.2022.100064.
9. Суюнов Д.Х., Холбаев Б.А. Методы и стандарты управления проектами: учебное пособие. – Ташкент: Высшая школа бизнеса и предпринимательства, 2021. – 224 с.
10. Mamanazarov O.Sh. Loyiha boshqaruvi: o’quv qo’llanma. – Toshkent: Toshkent arxitektura-qurilish instituti, 2019.