ELEKTRON TIJORAT FAOLIYATIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISHNING ZARURIYATI VA AHAMIYATI

Radjabova Malikaxon

1-bosqich PhD tayanch doktorant,

 Toshkent xalqaro universiteti

ORCID: 0009-0007-8377-6101

E-mail: malika060497@gmail.com

Annotatsiya.  Ushbu tadqiqotning maqsadi elektron tijorat faoliyati kontseptual mohiyatini yoritish, uning rivojlanishidagi global va milliy tendensiyalarni aniqlash hamda O’zbekiston Respublikasining ushbu sohadagi holatini mintaqaviy davlatlar (Qozog’iston, Qirg’iziston) bilan solishtirma tahlil qilishdan iborat. Tadqiqotda qiyosiy-tahliliy, statistik-iqtisodiy va normativ-huquqiy hujjatlarni tahlil qilish usullaridan foydalanilgan. Tadqiqotda 2016–2024-yillarda elektron tijorat savdo hajmining o’sish dinamikasi va uning mintaqaviy raqobatchilardan orqada qolish sabablari aniqlangan. Natijalarga ko’ra, mahalliy elektron tijorat bozori yuqori o’sish sur’atiga ega bo’lsa-da, uning yalpi ichki mahsuloti va chakana savdodagi ulushi Qozog’iston Respublikasidan (benchmarking) sezilarli darajada orqada qolmoqda. Maqola yakunida raqamli infratuzilma, to’lov tizimlari va huquqiy baza sohalariga doir ustuvor yo’nalishlar bo’yicha tavsiyalar berilgan.

Kalit so’zlar: elektron tijorat, raqamli texnologiyalar, iqtisodiy samaradorlik, raqamli iqtisodiyot, elektron savdo hajmi.

НЕОБХОДИМОСТЬ И ЗНАЧЕНИЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ЦИФРОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ЭЛЕКТРОННОЙ КОММЕРЦИИ

Раджабова Маликанхон

Докторант PhD 1-го курса,
Ташкентский международный университет

ORCID: 0009-0007-8377-6101
E-mail: malika060497@gmail.com

Аннотация. Целью данного исследования является раскрытие концептуальной сущности электронной торговли, выявление глобальных и национальных тенденций её развития, а также проведение сравнительного анализа состояния данной сферы в Республике Узбекистан с региональными государствами (Казахстан, Кыргызстан). В исследовании использованы методы сравнительно-аналитического, статистико-экономического анализа и анализа нормативно-правовых документов. В работе определена динамика роста объёма электронной торговли за 2016–2024 годы и причины отставания от региональных конкурентов. Согласно результатам, несмотря на высокие темпы роста местного рынка электронной торговли, его доля в валовом внутреннем продукте и розничной торговле значительно отстаёт от аналогичных показателей Республики Казахстан (бенчмаркинг). В заключение статьи даны рекомендации по приоритетным направлениям развития цифровой инфраструктуры, платёжных систем и правовой базы.

Ключевые слова: электронная торговля, цифровые технологии, экономическая эффективность, цифровая экономика, объём электронной торговли.

THE NECESSITY AND IMPORTANCE OF USING DIGITAL TECHNOLOGIES IN E-COMMERCE ACTIVITIES

Radjabova Malikaxon

First-year PhD student,
Tashkent International University

ORCID: 0009-0007-8377-6101
E-mail: malika060497@gmail.com

Abstract. The purpose of this study is to reveal the conceptual essence of e-commerce activity, identify global and national trends in its development, and conduct a comparative analysis of the state of this sector in the Republic of Uzbekistan against regional countries (Kazakhstan, Kyrgyzstan). The study employs comparative-analytical, statistical-economic, and normative-legal document analysis methods. The research identifies the growth dynamics of e-commerce trade volume during 2016–2024 and the reasons behind its lag relative to regional competitors. The results show that although the domestic e-commerce market demonstrates a high growth rate, its share in GDP and retail trade significantly lags behind that of the Republic of Kazakhstan (benchmarking). The article concludes with recommendations on priority directions in the fields of digital infrastructure, payment systems, and the legal framework.

Keywords: e-commerce, digital technologies, economic efficiency, digital economy, e-commerce trade volume

https://doi.org/10.5281/zenodo.22735546

Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

1. O’zbekiston Respublikasining “Elektron tijorat to’g’risida”gi Qonuni, 29.09.2022-yildagi O’RQ-792-son. // https://lex.uz/docs/-6213382

2. Эймор Д. Электронный бизнес. Эволюция и/или революция. – М.: Вильямс, 2001. – 320 с.

3. Gary P. Electronic Commerce, Ninth Edition. – Schneider, Phd, CPA. Printed in the United States of America, 2011. – P. 4.

4. Голдовский И. Безопасность платежей в Интернете. – СПб.: Питер, 2001. – 240 с.

5. Успенский И. Энциклопедия Интернет-бизнеса. – СПб.: Питер, 2001. – С. 61.

6. Электронная торговля в России: перспективы развития и роста: доклад Американской Торговой Палаты в России при участии Торгово-Промышленной Палаты Российской Федерации, 2001. – С. 8–9.

7. OECD (2000). E-Commerce: Impacts and Policy Challenges. OECD Economics Department Working Papers, No. 252. – Paris: OECD Publishing.

8. World Bank (2021). The Global Findex Database 2021: Financial Inclusion, Digital Payments, and Resilience in the Age of COVID-19. – Washington, DC: World Bank.

9. UNCTAD (2024). B2C E-commerce Index. UN Trade and Development. // https://unctad.org/topic/ecommerce-and-digital-economy/measuring-ecommerce-digital-economy

10. UNCTAD B2C E-commerce Index (turli yillar nashrlari); U.S. Department of Commerce, Uzbekistan va Kazakhstan Country Commercial Guides — eCommerce (2024–2025); News Central Asia, “Report: State of E-Commerce in Central Asia” (2025).

11. United Nations (2024). Global Digital Compact. Annex to the Pact for the Future, adopted at the Summit of the Future, 22 September 2024, New York.

12. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. “Elektron tijorat savdo hajmi (yillik)” indikatori (kod: 1.07.02.0019). // https://api.siat.stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_2833.pdf

13. O’zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo’mitasi. Elektron tijoratda yaratilgan yalpi qo’shilgan qiymat hajmi (yillik). Raqamli iqtisodiyot bo’limi. Ma’lumotlar to’plami kodi: 1.01.05.0007. // https://stat.uz/uz/rasmiy-statistika/raqamli-iqtisodiyot

14. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktyabrdagi PF-6079-son bilan tasdiqlangan “Raqamli O’zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to’g’risidagi Farmoni. // https://lex.uz/docs/5030957

You may also like...

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan