O’ZBEKISTONDA VALYUTA KURSI O’ZGARISHI, VALYUTA TUSHUMLARI VA KAPITAL HARAKATINING IQTISODIY RIVOJLANISH TENDENSIYALARIGA TA’SIRI TAHLILI
Norbaeva Muxlisa Akram qizi
Tashkent International
University dotsenti,
PhD, doktorant
E-mail: mukhlisa122@mail.ru
ORCID: 0009-9525-0022-56X3
Annotatsiya. Maqolada 2008-2024-yillar rasmiy statistikasi asosida valyuta kursi o’zgarishi, valyuta tushumlari va kapital harakatining iqtisodiy rivojlanish tendensiyalariga ta’siri baholangan. Ekonometrik baholash valyuta tushumining importga o’tish darajasi yuqori, eksportning real kursga sezgirligi esa ahamiyatsiz ekanini ko’rsatdi. Tahlil asosida uchta yangi baholash indikatori – eksport raqobatbardoshligi zaxirasi, valyuta tushumining import qaytimi koeffitsienti va bilimga asoslangan eksport indeksi – ishlab chiqilib, ularni amaliyotga joriy etish tartibi taklif etilgan.
Tayanch so‘zlar: valyuta kursi; real kurs indeksi; eksport raqobatbardoshligi zaxirasi; import qaytimi koeffitsienti; bilimga asoslangan eksport indeksi; oltinsiz eksport; xalqaro zaxiralar; dollarlashuv; axborot texnologiyalari eksporti; ekonometrik baholash.
АНАЛИЗ ВЛИЯНИЯ ОБМЕННЫХ КУРСОВ, ВАЛЮТНЫХ ПОСТУПЛЕНИЙ И ДВИЖЕНИЯ КАПИТАЛА НА ТЕНДЕНЦИИ ЭКОНОМИЧЕСКОГО РАЗВИТИЯ УЗБЕКИСТАНА
Норбаева Мухлиса Акрам кизи
Доцент Tashkent International University,
PhD, докторант
E-mail: mukhlisa122@mail.ru
ORCID: 0009-9525-0022-56X3
Аннотaция. В статье на основе официальной статистики 2008-2024 годов оценено влияние изменения валютного курса, валютных поступлений и движения капитала на тенденции экономического развития. Эконометрическая оценка показала высокую степень перехода валютных поступлений в импорт при статистически незначимой чувствительности экспорта к реальному курсу. На основе анализа разработаны три новых оценочных индикатора – резерв экспортной конкурентоспособности, коэффициент импортного возврата валютных поступлений и индекс наукоёмкого экспорта – и предложен порядок их внедрения в практику.
Ключевые слова: валютный курс; индекс реального курса; резерв экспортной конкурентоспособности; коэффициент импортного возврата; индекс наукоёмкого экспорта; экспорт без золота; международные резервы; долларизaция; экспорт ИТ-услуг; эконометрическая оценка.
ANALYSIS OF THE IMPACT OF EXCHANGE RATES, FOREIGN CURRENCY INFLOWS, AND CAPITAL FLOWS ON UZBEKISTAN’S ECONOMIC DEVELOPMENT TRENDS
Norbaeva Mukhlisa Akram qizi
Associate Professor at
Tashkent International University,
PhD, Doctoral Researcher
E-mail: mukhlisa122@mail.ru
ORCID: 0009-9525-0022-56X3
Abstract. Drawing on official statistics for 2008-2024, the article assesses the effect of exchange rate movements, foreign currency inflows and capital flows on economic development trends. Econometric estimation shows a high pass-through of currency inflows into imports, while the sensitivity of exports to the real exchange rate is statistically insignificant. Building on these findings, three new assessment indicators – the export competitiveness reserve, the import return coefficient of currency inflows and the knowledge-based export index – are developed, together with a procedure for their practical adoption.
Keywords: exchange rate; real exchange rate index; export competitiveness reserve; import return coefficient; knowledge-based export index; non-gold exports; international reserves; dollarization; IT services exports; econometric estimation.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
- Rodrik D. The Real Exchange Rate and Economic Growth // Brookings Papers on Economic Activity. – 2008. – No. 2. – P. 365-408. – P. 365.
- Eichengreen B. The Real Exchange Rate and Economic Growth. – Commission on Growth and Development Working Paper No. 4. – Washington, D.C.: World Bank, 2008. – 45 p. – P. 4-5.
- Gopinath G., Boz E., Casas C., Díez F.J., Gourinchas P.-O., Plagborg-Møller M. Dominant Currency Paradigm. – NBER Working Paper No. 22943. – Cambridge, MA: NBER, 2016 (rev. 2019). – 42 p. – P. 2-3. – Nashr etilgan varianti: American Economic Review. – 2020. – Vol. 110, No. 3. – P. 677-719.
- Aghion P., Bacchetta P., Rancière R., Rogoff K. Exchange Rate Volatility and Productivity Growth: The Role of Financial Development. – NBER Working Paper No. 12117. – Cambridge, MA: NBER, 2006. – P. 3.
- Rey H. Dilemma not Trilemma: The Global Financial Cycle and Monetary Policy Independence. – NBER Working Paper No. 21162. – Cambridge, MA: NBER, 2015 (rev. 2018). – 40 p. – P. 1.
- Ilzetzki E., Reinhart C.M., Rogoff K.S. Exchange Arrangements Entering the Twenty-First Century: Which Anchor Will Hold? – NBER Working Paper No. 23134. – Cambridge, MA: NBER, 2017. – 51 p. – P. 3.
- Levy-Yeyati E., Sturzenegger F. Classifying Exchange Rate Regimes: 15 Years Later. – CID Faculty Working Paper No. 319. – Cambridge, MA: Harvard University, 2016. – 26 p. – P. 2-3.
- Ostry J.D., Ghosh A.R., Chamon M. Two Targets, Two Instruments: Monetary and Exchange Rate Policies in Emerging Market Economies. – IMF Staff Discussion Note SDN/12/01. – Washington, D.C.: IMF, 2012. – 24 p. – P. 6.
- Integrated Policy Framework – Principles for the Use of Foreign Exchange Intervention. – IMF Policy Paper No. 2023/061. – Washington, D.C.: IMF, 2023. – P. 9. – DOI: 10.5089/9798400263842.007.
- Blanchard O., Adler G., de Carvalho Filho I. Can Foreign Exchange Intervention Stem Exchange Rate Pressures from Global Capital Flow Shocks? – NBER Working Paper No. 21427. – Cambridge, MA: NBER, 2015. – 37 p. – P. 3-4.
- Guzman M., Ocampo J.A., Stiglitz J.E. Real Exchange Rate Policies for Economic Development. – NBER Working Paper No. 23868. – Cambridge, MA: NBER, 2017. – 37 p. – P. 3.
- McMillan M.S., Rodrik D. Globalization, Structural Change and Productivity Growth. – NBER Working Paper No. 17143. – Cambridge, MA: NBER, 2011. – P. 13.
- Hausmann R., Hidalgo C.A., Bustos S., Coscia M., Simoes A., Yıldırım M.A. The Atlas of Economic Complexity: Mapping Paths to Prosperity. – Cambridge, MA: The MIT Press, 2013. – P. 18. – ISBN 978-0-262-52542-8.
- Левшин В.В. Принципы системного подхода к гармонизaции валютной политики стран Евразийского экономического союза // Вестник Российского университета дружбы народов. Серия: Юридические науки. – 2014. – № 3. – С. 179-197. – С. 180.
- Абусуфянова З.Т. Организaция валютного контроля в различных таможенных процедурах: курс лекций. – Махачкала: ДГТУ, 2021. – 49 с. – С. 3.
- Серебрякова Т.А., Таренкова О.А. Валютное регулирование и валютный контроль в Российской Федерaции: учеб. пособие. – Самара: СФ ГАОУ ВО МГПУ, 2022. – С. 22. – ISBN 978-5-6045664-2-8.
- Куденко М.С., Попова Э.В. Валютная политика государства: цели и механизмы реализaции // Экономический вестник ДонГТУ. – 2024. – № 18. – С. 27-35. – С. 28.
- Черкасов В.Ю. Эволюция валютного регулирования и контроля в России и перспектива продолжения либерализaции валютного законодательства // Финансовый журнал. – 2022. – Т. 14, № 5. – С. 120-137. – С. 122. – DOI: 10.31107/2075-1990-2022-5-120-137.
Norbaeva Muxlisa Akram qizi. (2025). O’ZBEKISTONDA VALYUTA KURSI O’ZGARISHI, VALYUTA TUSHUMLARI VA KAPITAL HARAKATINING IQTISODIY RIVOJLANISH TENDENSIYALARIGA TA’SIRI TAHLILI. «Moliyaviy texnologiyalar» ilmiy elektron jurnali, 4(1), 28. https://doi.org/10.5281/zenodo.23140221