БЮДЖЕТ ТАШКИЛОТЛАРИДА УЗОҚ МУДДАТЛИ АКТИВЛАР БИЛАН БОҒЛИҚ МОЛИЯЛАШТИРИШ МАНБАЛАРИ
Abdullaeva Nilufar Javdat qizi
Тошкент давлат
иқтисодиёт университети
доценти в.б
E-mail:abdullayeva9383.gmail.com@mail.ru
ORCID:0000-0001-7456-7403
Аннотация. Ушбу мақолада бюджет ташкилотларида узоқ муддатли активларни шакллантириш, харид қилиш, модернизациялаш, реконструкция қилиш ва капитал таъмирлаш билан боғлиқ молиялаштириш манбалари тадқиқ этилган. Давлат бюджети маблағлари, бюджетдан ташқари жамғармалар, ҳомийлик ва хайрия маблағлари, грантлар, мақсадли тушумлар ҳамда қонунчиликда тақиқланмаган бошқа манбаларнинг иқтисодий мазмуни ва ўзига хос хусусиятлари ёритилган. Узоқ муддатли активларни молиялаштириш жараёнида маблағлардан мақсадли, самарали ва оқилона фойдаланиш, уларнинг бухгалтерия ҳисобида тўғри акс эттирилиши ҳамда молиявий ҳисоботларда ишончли очиб берилиши масалалари таҳлил қилинган. Шунингдек, молиялаштириш манбалари бўйича таҳлилий ҳисобни такомиллаштириш, ички назоратни кучайтириш ва рақамли мониторинг тизимларидан фойдаланиш юзасидан илмий-амалий таклифлар ишлаб чиқилган. Тадқиқот натижалари бюджет ташкилотларида узоқ муддатли активларни бошқариш самарадорлигини ошириш, молиявий шаффофликни таъминлаш ва давлат маблағларидан фойдаланиш устидан назоратни кучайтиришга хизмат қилади.
Калит сўзлар: Бюджет ташкилоти, узоқ муддатли активлар, асосий воситалар, номоддий активлар, капитал қўйилмалар, молиялаштириш манбалари, давлат бюджети маблағлари, бюджетдан ташқари маблағлар, грантлар, ҳомийлик маблағлари, мақсадли тушумлар, бухгалтерия ҳисоби, молиявий ҳисобот, ички назорат, рақамли мониторинг, маблағлардан самарали фойдаланиш.
ИСТОЧНИКИ ФИНАНСИРОВАНИЯ, СВЯЗАННЫЕ С ДОЛГОСРОЧНЫМИ АКТИВАМИ В БЮДЖЕТНЫХ ОРГАНИЗАЦИЯХ
Нилуфар Жавдат кизи Абдуллаева
Ташкентский государственный
экономический университет
и. о. доцента
E-mail: abdullayeva9383.gmail.com@mail.ru
ORCID: 0000-0001-7456-7403
Аннотация. В данной статье исследованы источники финансирования, связанные с формированием, приобретением, модернизацией, реконструкцией и капитальным ремонтом долгосрочных активов в бюджетных организациях. Раскрыты экономическое содержание и специфические особенности средств государственного бюджета, внебюджетных фондов, спонсорских и благотворительных средств, грантов, целевых поступлений, а также других источников, не запрещённых законодательством. Проанализированы вопросы целевого, эффективного и рационального использования средств в процессе финансирования долгосрочных активов, их правильного отражения в бухгалтерском учёте и достоверного раскрытия в финансовой отчётности. Кроме того, разработаны научно-практические предложения по совершенствованию аналитического учёта в разрезе источников финансирования, усилению внутреннего контроля и применению систем цифрового мониторинга. Результаты исследования способствуют повышению эффективности управления долгосрочными активами в бюджетных организациях, обеспечению финансовой прозрачности и усилению контроля за использованием государственных средств.
Ключевые слова: Бюджетная организация, долгосрочные активы, основные средства, нематериальные активы, капитальные вложения, источники финансирования, средства государственного бюджета, внебюджетные средства, гранты, спонсорские средства, целевые поступления, бухгалтерский учёт, финансовая отчётность, внутренний контроль, цифровой мониторинг, эффективное использование средств.
SOURCES OF FINANCING RELATED TO
LONG-TERM ASSETS INBUDGETARY ORGANIZATIONS
Nilufar Javdat qizi Abdullaeva
Tashkent State University
of Economics, Acting Associate Professor
E-mail: abdullayeva9383.gmail.com@mail.ru
ORCID: 0000-0001-7456-7403
Abstract. This article examines the sources of financing associated with the formation, acquisition, modernization, reconstruction, and major repair of long-term assets in budgetary organizations. It explains the economic substance and specific features of state budget funds, extra-budgetary funds, sponsorship and charitable contributions, grants, earmarked receipts, and other sources not prohibited by law. The study analyzes the targeted, efficient, and prudent use of funds in financing long-term assets, their proper recognition in accounting records, and their reliable disclosure in financial statements. The article also develops scientific and practical proposals for improving analytical accounting by source of financing, strengthening internal control, and using digital monitoring systems. The findings contribute to more effective management of long-term assets in budgetary organizations, greater financial transparency, and stronger oversight of the use of public funds.
Keywords: Budgetary organization, long-term assets, fixed assets, intangible assets, capital investments, sources of financing, state budget funds, extra-budgetary funds, grants, sponsorship funds, earmarked receipts, accounting, financial reporting, internal control, digital monitoring, efficient use of funds.
https://doi.org/10.5281/zenodo.22800847
Фойдаланилган адабиётлар
1. Rajaram A., Le T.M., Biletska N., Brumby J. A Diagnostic Framework for Assessing Public Investment Management. World Bank Policy Research Working Paper, 2010.
2. Меҳмонов С.У. Бюджет ташкилотларида бухгалтерия ҳисоби ва ички аудит методологиясини такомиллаштириш. DSc диссертацияси автореферати. Тошкент, 2018.
3. Хайдаров М.Т. Бюджет ташкилотларида асосий воситалар ва бошқа узоқ муддатли номолиявий активлар счётлари бўйича ҳисоб юритиш тартиби. «Иқтисод ва молия», 2015.
4. Ўзбекистон Республикасининг Бюджет кодекси, 44-модда: бюджет ташкилотларининг бюджетдан ташқари жамғармалари.
5. “Фуқаролар учун бюджет: 2021 йил ижроси”, Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ва БМТТД, 2022.