ТИЖОРАТ БАНКЛАРИДА МУАММОЛИ КРЕДИТЛАРНИ ЭРТА АНИҚЛАШ ВА МОНИТОРИНГ ТИЗИМИДА МАВЖУД МУАММОЛАРНИНГ ТИЗИМЛИ ЕЧИМИ
Олимова Қизлархон Тўра қизи
«Микрокредитбанк» АТБ
Стратегия ва ривожланиш департаменти
етакчи менежери
E-mail:qizlarxonolimova13@gmail.com
Аннотация. Мақолада тижорат банкларида муаммоли кредитларни эрта аниқлаш ва мониторинг қилишнинг мавжуд муаммолари таҳлил қилинган. Муаллиф томонидан муаммоларни бартараф этишга қаратилган тўртта ўзаро боғлиқ йўналиш: эрта сигналларни аниқлаш, риск даражаси бўйича гуруҳлаш, сигналдан кейинги чораларни стандартлаштириш ва мониторингни рақамлаштириш таклиф этилган.
Калит сўзлар: муаммоли кредит, NPL, кредит риски, эрта огоҳлантириш тизими, мониторинг, риск индикатори, триггер, риск-балл, портфель мониторинги, реструктуризация, рақамлаштириш.
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ СИСТЕМЫ РАННЕГО ВЫЯВЛЕНИЯ И МОНИТОРИНГА ПРОБЛЕМНЫХ КРЕДИТОВ
В КОММЕРЧЕСКИХ БАНКАХ
Олимова Кизлархон Тура кизи
АКБ «Микрокредитбанк»
Департамент стратегии и развития
ведущий менеджер
E-mail: qizlarxonolimova13@gmail.com
Аннотация. В статье проанализированы основные проблемы раннего выявления и мониторинга проблемных кредитов в коммерческих банках. Предложены четыре взаимосвязанных направления совершенствования: выявление ранних сигналов ухудшения качества кредита, группировка кредитов по уровню риска, стандартизация действий после появления сигнала и цифровизация мониторинга. Обоснована последовательность «проблема — решение — механизм — ожидаемый результат».
Ключевые слова: проблемные кредиты, NPL, кредитный риск, раннее предупреждение, мониторинг, риск-индикаторы, триггеры, риск-скоринг, портфельный мониторинг, реструктуризация, цифровизация.
IMPROVING THE EARLY DETECTION AND MONITORING SYSTEM FOR PROBLEM LOANS IN COMMERCIAL BANKS
Olimova Qizlarxon Tura qizi
JSCB “Mikrokreditbank”
Strategy and Development Department
Lead Manager
E-mail: qizlarxonolimova13@gmail.com
Abstract. The article analyzes the main weaknesses of early detection and monitoring of problem loans in commercial banks. Four interconnected directions are proposed: identification of early warning signals, risk-based grouping of loans, standardization of actions after a warning signal, and digitalization of monitoring. The proposals are structured as problem, solution, implementation mechanism, and expected result.
Keywords: problem loans, NPL, credit risk, early warning system, monitoring, risk indicators, triggers, risk scoring, portfolio monitoring, restructuring, digitalization.
https://doi.org/10.5281/zenodo.22950115
Фойдаланилган адабиётлар
1. Basel Committee on Banking Supervision. Principles for the management of credit risk. Bank for International Settlements. 30 April 2025.
2. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки. Тижорат банкларининг муаммоли кредитлари (NPL) тўғрисида 2026 йил 1 июль ҳолатига маълумот. 2026.
3. International Monetary Fund. Republic of Uzbekistan: Financial Sector Assessment Program — Financial System Stability Assessment. IMF Staff Country Reports, 2025/145.
4. Drehmann M., Juselius M. Evaluating early warning indicators of banking crises: satisfying policy requirements. BIS Working Paper No. 421. 2013.
5. Bank for International Settlements. Early warning indicators and credit risk monitoring materials.
6. International Monetary Fund. Republic of Uzbekistan: Detailed Assessment of Observance of the Basel Core Principles for Effective Banking Supervision. IMF Country Report, 2025.
7. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки. Тижорат банкларида активлар сифатини таснифлаш ва активлар бўйича эҳтимолий йўқотишларни қоплаш учун захиралар шакллантириш ҳамда улардан фойдаланиш тартиби тўғрисидаги низомга киритилган ўзгартиришлар ва қўшимча юзасидан шарҳ. 2025–2026.
8. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки. Тижорат банкларининг муаммоли кредитлари (NPL) тўғрисида 2026 йил 1 январь ва 1 апрель ҳолатига маълумотлар.