SANOAT KOMPANIYALARINING DAVLAT XARIDLARIDA NARX SHAKLLANISHI VA RAQOBAT MUHITI: LOT DARAJASIDAGI MAʼLUMOTLAR TAHLILI

Xamdamov Sardor Farmon oʻgʻli

mustaqil izlanuvchisi (DSc), PhD

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

E-mail: sardorxamdamov@gmail.com

ORCID: 0009-0001-5072-7342

Annotatsiya. Maqolada yirik sanoat kompaniyalarining majburiy oshkoralik doirasida eʼlon qilingan lot darajasidagi maʼlumotlari asosida davlat xaridlarida narx shakllanishi va raqobat muhiti tahlil qilingan. “Uztransgaz” AJning 1565 ta loti boʻyicha narx pasayishi taqsimotining bimodal (ikki rejimli) xarakteri aniqlangan: lotlarning 37 foizida narx umuman pasaymagan, raqobatli segmentda esa pasayish 20–40 foizga yetadi. Lot oʻlchami oshgan sari oʻrtacha pasayish kamayib (19,6 foizdan 12,9 foizgacha), nolinchi-pasayish ulushi ortishi (34 foizdan 43 foizgacha) koʻrsatilgan. 2023–2026-yillar kesimlarida nolinchi-pasayish ulushining 0 foizdan 37–53 foizgacha oʻsish tendensiyasi qayd etilib, uning sabablari va moliyaviy oqibatlari baholangan; raqobat monitoringi indikatorlarini joriy etish boʻyicha takliflar asoslangan.

Kalit soʻzlar: davlat xaridlari, narx pasayishi, boshlangʻich narx, raqobat, nolinchi-pasayish lotlari, lot darajasidagi maʼlumotlar, sanoat kompaniyalari, oshkoralik.

ЦЕНООБРАЗОВАНИЕ И КОНКУРЕНТНАЯ СРЕДА В ГОСУДАРСТВЕННЫХ ЗАКУПКАХ ПРОМЫШЛЕННЫХ КОМПАНИЙ: АНАЛИЗ ДАННЫХ НА УРОВНЕ ПАРТИЙ

Хамдамов Сардор Фармон угли

независимый исследователь (доктор наук)

 кандидат экономических наук

 Ташкентский государственный

экономический университет

Email: sardorxamdamov@gmail.com

ORCID: 0009-0001-5072-7342

Аннотация. В статье на основе данных на уровне отдельных лотов, опубликованных крупными промышленными компаниями в рамках обязательного раскрытия информации, проведён анализ ценообразования и конкурентной среды в сфере государственных закупок. На примере 1 565 лотов АО «Uztransgaz» выявлен бимодальный (двухрежимный) характер распределения снижения цен: по 37 % лотов снижение цены отсутствовало, тогда как в конкурентном сегменте снижение достигало 20–40 %. Установлено, что по мере увеличения размера лота средний уровень снижения цены сокращается с 19,6 % до 12,9 %, а доля лотов с нулевым снижением возрастает с 34 % до 43 %. В разрезе периодов 2023–2026 годов отмечена тенденция увеличения доли лотов с нулевым снижением с 0 % до 37–53 %, проведена оценка причин данной тенденции и её финансовых последствий. Обоснованы предложения по внедрению индикаторов мониторинга конкурентной среды в системе государственных закупок.

Ключевые слова: государственные закупки, снижение цены, начальная цена, конкуренция, лоты с нулевым снижением, данные на уровне лотов, промышленные компании, раскрытие информации.

PRICE FORMATION AND COMPETITIVE ENVIRONMENT IN PUBLIC PROCUREMENT OF INDUSTRIAL COMPANIES: ANALYSIS OF DATA AT THE LOT LEVEL

Khamdamov Sardor Farmon oglu

Independent Researcher (DSc), PhD,

Tashkent State University of Economics

E-mail: sardorxamdamov@gmail.com

ORCID: 0009-0001-5072-7342

Abstract. The article analyzes price formation and the competitive environment in public procurement based on lot-level data published by large industrial companies under mandatory disclosure. Based on 1,565 lots of Uztransgaz JSC, a bimodal (two-regime) distribution of price reduction is identified: in 37 per cent of lots the price did not decrease at all, while in the competitive segment the reduction reaches 20–40 per cent. As lot size increases, the average reduction declines (from 19.6 to 12.9 per cent) and the zero-reduction share rises (from 34 to 43 per cent). Across 2023–2026 snapshots, the zero-reduction share grew from 0 to 37–53 per cent; the causes and financial consequences of this trend are assessed, and proposals for introducing competition monitoring indicators are substantiated.

Keywords: public procurement, price reduction, initial price, competition, zero-reduction lots, lot-level data, industrial companies, disclosure.

https://doi.org/10.5281/zenodo.22732208
Foydalanilgan adabiyotlar

1. Oʻzbekiston Respublikasi ochiq maʼlumotlar portali: davlat xaridlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar toʻplamlari // data.egov.uz (murojaat: 25.08.2026).

2. McAfee R.P., McMillan J. Auctions and Bidding // Journal of Economic Literature. – 1987. – Vol. 25, No. 2. – P. 699–738.

3. Klemperer P. Auctions: Theory and Practice. – Princeton: Princeton University Press, 2004. – 246 p.

4. Fazekas M., Kocsis G. Uncovering High-Level Corruption: Cross-National Objective Corruption Risk Indicators Using Public Procurement Data // British Journal of Political Science. – 2020. – Vol. 50, No. 1. – P. 155–164.

5. Directive 2014/24/EU of the European Parliament and of the Council of 26 February 2014 on public procurement (Art. 69) // Official Journal of the European Union. L 94.

6. Xamdamov S.F. Davlat xaridlarining moliyaviy mexanizmi: tushunchasi, tarkibiy elementlari va amal qilish tamoyillari // Agrobiznes, fan va texnologiyalar. – 2026. – №7.

7. Xamdamov S.F. Davlat xaridlarini moliyaviy tartibga solishning xorijiy tajribasi va undan milliy amaliyotda foydalanish imkoniyatlari // Moliyaviy texnologiyalar. – 2026. – №4 (Vol. 5). – B. 43–47.

8. “Uztransgaz” AJ davlat xaridlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar toʻplami (lot darajasida) // data.egov.uz (murojaat: 25.08.2026).

9. Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat xaridlari toʻgʻrisida”gi Qonuni (yangi tahriri). 22.04.2021-y., OʻRQ-684-son // lex.uz.

You may also like...

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan