SUG‘URTA KOMPANIYALARI MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASHNING INTEGRAL INDEKSI

Nasretdinova Shaxnoza Saidakmalovna

Mirzo Ulug‘bek nomidagi

O‘zbekiston Milliy universiteti,

 «Ekonometrika va iqtisodiy modellashtirish» kafedrasi mudiri,

 f.-m.f.n, dotsent

E-mail: sh.nasretdinova454@gmail.com

Annotatsiya. Maqolada O‘zbekiston sug‘urta kompaniyalarining moliyaviy barqarorligini choraklik hisobotlar asosida baholashning integral indeks taklif etilgan. Asosiy e’tibor indikatorlar yo‘nalishini aniqlash masalasiga qaratilgan bo‘lib, zararlilik koeffitsiyenti va mukofotlar o‘sishi bozor etalonidan har ikki tomonga chetlanish sifatida olingan. 36 ta kompaniyaning 2021-2025 yillardagi ma’lumotlarida bunday indeks kompaniyalarning bozordan chiqishini an’anaviy indeksdan ancha yaxshi ajratib berishi asoslangan.

Kalit so‘zlar: sug‘urta kompaniyasi, moliyaviy barqarorlik, integral indeks, zararlilik koeffitsiyenti, ob’ektiv vaznlar, ROC (Tasniflash sifatini baholash egri chizig‘i) tahlil.


ИНТЕГРАЛЬНЫЙ ИНДЕКС ОЦЕНКИ ФИНАНСОВОЙ УСТОЙЧИВОСТИ СТРАХОВЫХ КОМПАНИЙ

Насретдинова Шахноза Саидакмаловна

Заведующая кафедрой

«Эконометрика и экономическое моделирование»

Национального университета Узбекистана имени

Мирзо Улугбека,

кандидат физико-математических наук, доцент.

E-mail: sh.nasretdinova454@gmail.com

Аннотация. В статье предлагается интегральный показатель для оценки финансовой устойчивости страховых компаний Узбекистана, основанный на данных из общедоступной квартальной отчетности. Основное внимание уделяется определению динамики показателей: коэффициент убыточности и темпы роста страховых премий рассматриваются как отклонения, в ту или иную сторону,  от рыночного ориентира. Анализ данных по 36 компаниям за период 2021-2025 гг. показывает, что данный показатель позволяет выявлять компании, покидающие рынок, значительно эффективнее, чем традиционный индекс.

Ключевые слова: страховая компания, финансовая устойчивость, интегральный индекс, коэффициент убыточности, объективные веса, ROC-анализ.

INTEGRAL INDEX FOR ASSESSING THE FINANCIAL STABILITY OF INSURANCE COMPANIES

Nasretdinova Shakhnoza Saidakmalovna

Head of the Department of Econometrics and

 Economic Modeling,

National University of Uzbekistan named after Mirzo Ulugbek,

PhD in Physical and Mathematical Sciences,

Associate Professor.

E-mail: sh.nasretdinova454@gmail.com

Abstract. The article proposes an integral index for assessing the financial stability of insurance companies in Uzbekistan based on quarterly reports. The main attention is focused on determining the direction of indicators, with the loss ratio and premium growth considered as deviations from the market benchmark in both directions. Based on data from 36 companies for 2021–2025, it is demonstrated that such an index distinguishes companies exiting the market significantly better than the traditional index.

Keywords: insurance company, financial stability, composite index, loss ratio, objective weights, ROC analysis.

Nasretdinova Shaxnoza Saidakmalovna. (2026). SUG’URTA KOMPANIYALARI MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASHNING INTEGRAL INDEKSI. «Moliyaviy Texnologiyalar» Ilmiy Elektron Jurnali, 5(5), 86. https://doi.org/10.5281/zenodo.23842972

Foydalanilgan adabiyotlar

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024 yil 1 martdagi «Sug‘urta xizmatlari bozorini yanada rivojlantirishning kompleks chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PQ-108-son qarori. – URL: https://lex.uz/docs/6824178

2. National Association of Insurance Commissioners. – URL: https://content.naic.org

3. Altman E.I. Financial Ratios, Discriminant Analysis and the Prediction of Corporate Bankruptcy // Journal of Finance. – 1968. – Vol. 23, No. 4. – P. 589–609.

4. Trieschmann J.S., Pinches G.E. A Multivariate Model for Predicting Financially Distressed P-L Insurers // Journal of Risk and Insurance. – 1973. – Vol. 40, No. 3. – P. 327–338.

5. Nardo M., Saisana M., Saltelli A., Tarantola S., Hoffman A., Giovannini E. Handbook on Constructing Composite Indicators: Methodology and User Guide. – Paris: OECD Publishing, 2008. – 158 p.

6. Shannon C.E. A Mathematical Theory of Communication // Bell System Technical Journal. – 1948. – Vol. 27, No. 3. – P. 379–423.

7. Diakoulaki D., Mavrotas G., Papayannakis L. Determining Objective Weights in Multiple Criteria Problems: The CRITIC Method // Computers & Operations Research. – 1995. – Vol. 22, No. 7. – P. 763–770.

8. Эргашева Ф., Номозова К. Эмпирический анализ финансовой устойчивости страховых компаний // Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. – 2024. – № 2 (12). – С. 18–24.

9. Shennayev X.M. O‘zbekiston Respublikasida sug‘urta faoliyatini rivojlantirish yo‘nalishlari: iqtisodiyot fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. – T., 2021. – 84 b.

10. Насретдинова Ш.С. Математическое моделирование финансовой устойчивости страховых компаний. – Т.: Молия, 2014. -188 с.

11. Kaiser H.F. The Varimax Criterion for Analytic Rotation in Factor Analysis // Psychometrika. – 1958. – Vol. 23, No. 3. – P. 187–200.

12. Fawcett T. An Introduction to ROC Analysis // Pattern Recognition Letters. – 2006. – Vol. 27, No. 8. – P. 861–874.

13. Cummins J.D., Grace M.F., Phillips R.D. Regulatory Solvency Prediction in Property-Liability Insurance: Risk-Based Capital, Audit Ratios, and Cash Flow Simulation // Journal of Risk and Insurance. – 1999. – Vol. 66, No. 3. – P. 417–458.

14. Saisana M., Saltelli A., Tarantola S. Uncertainty and Sensitivity Analysis Techniques as Tools for the Quality Assessment of Composite Indicators // Journal of the Royal Statistical Society: Series A. – 2005. – Vol. 168, No. 2. – P. 307–323.

15. Mayers D., Smith C.W. On the Corporate Demand for Insurance: Evidence from the Reinsurance Market // Journal of Business. – 1990. – Vol. 63, No. 1. – P. 19–40.

16. Fishburn P.C. Additive Utilities with Incomplete Product Sets: Application to Priorities and Assignments // Operations Research. – 1967. – Vol. 15, No. 3. – P. 537–542.

You may also like...

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan