“YASHIL” LOYIHALARNI MOLIYALASHTIRISHDA MOLIYAVIY-EKOLOGIK SKORING MODELINI JORIY ETISH MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH
Mexmonaliyev Abbosjon G‘ayratjon o‘g‘li
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
tayanch doktoranti
G-mail: mexmonaliyev4464@gmail.com
ORCID:0009-0002-7441-1243
Annotatsiya. Maqolada “yashil” loyihalarni kreditlashda qarz oluvchining moliyaviy holati, loyihaning qarzga xizmat ko‘rsatish qobiliyati, prognoz pul oqimlari, ekologik samarasi va ESG xavflarini yagona integral ko‘rsatkich asosida baholashga qaratilgan moliyaviy-ekologik skoring modeli asoslangan. Modelning metodologik asoslari, tarkibiy bloklari, vaznlarni belgilash tartibi va kredit qarorlarini qabul qilish qoidalari ishlab chiqilgan. Modelni “Aloqabank” AJ amaliyotiga joriy etish natijasida moliyaviy va ekologik mezonlarni birgalikda baholash imkoniyati yaratilgan, kredit arizalarini saralash sifati oshgan, yuqori riskli loyihalarni moliyalashtirish ehtimoli 18 foizdan 12 foizga (6 foiz bandiga, nisbiy ko‘rinishda taxminan 33 foizga) kamaygan. Tadqiqot natijalari tijorat banklarida “yashil” kredit portfelini boshqarish sifatini oshirish uchun foydalanilishi mumkin.
Kalit so‘zlar: yashil moliya, yashil kreditlash, moliyaviy-ekologik skoring, ESG, integral ko‘rsatkich, kredit riski, tijorat banki.
IMPROVING THE MECHANISM FOR IMPLEMENTING A FINANCIAL-ENVIRONMENTAL SCORING MODEL IN GREEN PROJECT FINANCING
Mexmonaliyev Abbosjon Gayratjon ugli
Doctoral Researcher (PhD Candidate) at
Tashkent State University of Economics
E-mail: mexmonaliyev4464@gmail.com
ORCID: 0009-0002-7441-1243
Аннотация. В статье обоснована модель финансово-экологического скоринга для оценки «зелёных» проектов, объединяющая в единый интегральный показатель финансовое состояние заёмщика, способность проекта обслуживать долг, прогнозные денежные потоки, экологический эффект и ESG-риски. Описаны структура модели, порядок определения весов и правила принятия кредитных решений. Внедрение модели в практику АО «Алокабанк» позволило совместно оценивать финансовые и экологические критерии, повысить качество отбора кредитных заявок и снизить вероятность финансирования высокорисковых проектов с 18 до 12 процентов.
Ключевые слова: зелёное финансирование, зелёное кредитование, финансово-экологический скоринг, ESG, интегральный показатель, кредитный риск, коммерческий банк.
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ МЕХАНИЗМА ВНЕДРЕНИЯ ФИНАНСОВО-ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ СКОРИНГОВОЙ МОДЕЛИ ПРИ ФИНАНСИРОВАНИИ «ЗЕЛЁНЫХ» ПРОЕКТОВ
Мехмоналиев Аббосжон Гайратжон угли
Базовый докторант
Ташкентского государственного
экономического университета
E–mail: mexmonaliyev4464@gmail.com
ORCID: 0009-0002-7441-1243
Abstract. The article substantiates a financial-environmental scoring model for appraising green projects, which combines the borrower’s financial condition, the project’s debt service capacity, projected cash flows, environmental impact and ESG risks into a single integral indicator. The model’s structure, weighting procedure and credit decision rules are described. Its implementation at JSC “Aloqabank” enabled joint assessment of financial and environmental criteria, improved the quality of loan application screening and reduced the probability of financing high-risk projects from 18% to 12%.
Keywords: green finance, green lending, financial-environmental scoring, ESG, integral indicator, credit risk, commercial bank.
Mexmonaliyev Abbosjon G’ayratjon o’g’li. (2026). «YASHIL» LOYIHALARNI MOLIYALASHTIRISHDA MOLIYAVIY-EKOLOGIK SKORING MODELINI JORIY ETISH MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH. «Moliyaviy texnologiyalar» ilmiy elektron jurnali, 5(6), 88–94. https://doi.org/10.5281/zenodo.24115125
Foydalanilgan adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktabrdagi PQ-4477-son qarori. “O‘zbekiston Respublikasining 2019–2030-yillar davrida “yashil” iqtisodiyotga o‘tish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”.
- Altman E.I. Financial ratios, discriminant analysis and the prediction of corporate bankruptcy // The Journal of Finance. 1968. Vol. 23(4). P. 589–609.
- Basel Committee on Banking Supervision. Principles for the effective management and supervision of climate-related financial risks. Basel: BIS, 2022.
- Equator Principles Association. The Equator Principles EP4. 2020.
- Hosmer D.W., Lemeshow S. Applied Logistic Regression. 2nd ed. New York: Wiley, 2000.
- International Finance Corporation. IFC Performance Standards on Environmental and Social Sustainability. Washington: IFC, 2012.
- LMA, APLMA, LSTA. Green Loan Principles. 2021.
- Saaty T.L. The Analytic Hierarchy Process. New York: McGraw-Hill, 1980.
- Thompson P., Cowton C.J. Bringing the environment into bank lending: implications for environmental reporting // The British Accounting Review. 2004. Vol. 36(2). P. 197–218.
- United Nations. Paris Agreement. 2015.
- Weber O. Environmental credit risk management in banks and financial service institutions // Business Strategy and the Environment. 2012. Vol. 21(4). P. 248–263.
- Weber O., Scholz R.W., Michalik G. Incorporating sustainability criteria into credit risk management // Business Strategy and the Environment. 2010. Vol. 19(1). P. 39–50.
- Mekhmonaliev A. Financing the Green Economy: International Experience and Its Relevance for Uzbekistan // Moliya, pul va kredit. – 2025. – Vol. 5, Special Issue. – P. 438–442. – DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.15644163. URL: https://mpkjournal.com/index.php/MPK/article/view/136
- Mekhmonaliev A. Green Banking Evolution in Uzbekistan: Reforms // Econoscitech Integration Journal. – 2026. – Vol. 3, No. 10. – URL: https://econoscitech-integration-journal.uz/.