TIJORAT BANKLARI FAOLIYATI TRANSFORMATSIYALASHUVINING BANK XIZMATLARI RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISHDAGI ROLI
Joʻrayev Isroil Ibrohimovich
“Bank ishi” kafedrasi professori
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti
E-mail: juraevisroil647@gmail.com
ORCID: 0000-0002-5607-0089
Annotatsiya. Mazkur maqolada tijorat banklari faoliyatini transformatsiyalash sharoitida bank xizmatlari raqobatbardoshligini baholash hamda unga taʻsir etuvchi asosiy iqtisodiy omillar yoritilgan. Oʻzbekiston bank tizimining 2022–2026-yillardagi rasmiy maʻlumotlari asosida banklarning resurs bazasi dinamikasi, davlat ulushi mavjud banklarning bozor hissasi, masofaviy xizmatlar qamrovi va mobil operatsiyalar tarkibi tahlil qilingan. Raqamli xizmatlardan foydalanuvchilar va operatsiyalar hajmining oʻsishi xizmatlar raqobatbardoshligini toʻliq ifodalamasligi asoslangan. Shuningdek, maqolada bank xizmatlari raqobatbardoshligini mijozlar faolligi, operatsiyalarning muvaffaqiyatli yakunlanishi, murojaatlarning hal etilishi hamda xizmat tannarxi orqali baholash tartibini takomillashtirish yuzasidan ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Kalit soʻzlar: tijorat banklari, institutsional transformatsiya, xizmatlar raqobatbardoshligi, raqamli bank xizmatlari, faol mijoz, operatsiya samaradorligi, bank depozitlari, xizmat tannarxi, moliyaviy inklyuziya.
РОЛЬ ТРАНСФОРМАЦИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ КОММЕРЧЕСКИХ БАНКОВ В ПОВЫШЕНИИ КОНКУРЕНТОСПОСОБНОСТИ БАНКОВСКИХ УСЛУГ
Жураев Исроил Иброхимович
Профессор кафедры «Банковское дело»
Ташкентский государственный
экономический университет
E-mail: juraevisroil647@gmail.com
ORCID: 0000-0002-5607-0089
Аннотация. В статье освещены вопросы оценки конкурентоспособности банковских услуг в условиях трансформации коммерческих банков и основные экономические факторы, влияющие на неё. На основе официальных данных банковской системы Узбекистана за 2022–2026 годы проанализированы динамика ресурсной базы, изменение рыночной доли банков с государственным участием, охват дистанционного обслуживания и структура мобильных операций. Обосновано, что рост числа пользователей цифровых услуг и объёмов операций не позволяет в полной мере оценить конкурентоспособность услуг. Кроме того, разработаны научные предложения и практические рекомендации по совершенствованию её оценки с учётом фактической активности клиентов, доли успешно завершённых операций, результатов рассмотрения обращений и себестоимости оказанных услуг.
Ключевые слова: коммерческие банки, трансформация, конкурентоспособност услуг, цифровой банкинг, активные клиенты, эффективност операций, качество обслуживания, финансовая инклюзия.
THE ROLE OF COMMERCIAL BANKS’ BUSINESS TRANSFORMATION IN ENHANCING THE COMPETITIVENESS OF BANKING SERVICES
Juraev Isroil Ibrohimovich
Professor, Department of Banking
Tashkent State University of Economics
E-mail: juraevisroil647@gmail.com
ORCID: 0000-0002-5607-0089
Abstract. This article examines the assessment of banking-service competitiveness amid the transformation of commercial banks and the main economic factors affecting it. Official data on Uzbekistanʻs banking system for 2022–2026 are used to analyse banksʻ resource bases, the market share of banks with state participation, remote banking coverage and the composition of mobile transactions. The study explains why growth in digital-service users and transaction volumes alone is insufficient to assess service competitiveness. It also develops research-based proposals and practical recommendations for improving such assessments by considering actual customer activity, successful transaction completion, complaint resolution and the unit cost of services delivered.
Keywords: commercial banks, banking transformation, service competitiveness, digital banking, active customers, transaction completion, service quality, unit costs, financial inclusion.
Joʻrayev Isroil Ibrohimovich. (2026). TIJORAT BANKLARI FAOLIYATI TRANSFORMATSIYALASHUVINING BANK XIZMATLARI RAQOBATBARDOSHLIGINI OSHIRISHDAGI ROLI. «Moliyaviy texnologiyalar» ilmiy elektron jurnali, 5(6), 103–111. https://doi.org/10.5281/zenodo.24115725
Foydalanilgan adabiyotlar
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi PF-5992-son Farmoni. “2020-2025-yillarga moʻljallangan Oʻzbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi”.
- Abdurahmonova, M. (2024). Transformation of commercial banks in the conditions of digital technology development. Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2(3), 210–215.
- Xudayberganova, Z. (2023). Oʻzbekiston Respublikasi tijorat banklarida masofaviy bank xizmatlarini takomillashtirish. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, 1(11).
- Lóska, G., & Uotila, J. (2024). Digital Transformation in Corporate Banking: Toward a Blended Service Model. California Management Review, 66(3), 93–115.
- Ayinaddis, S. G., Taye, B. A., & Yirsaw, B. G. (2023). Examining the effect of electronic banking service quality on customer satisfaction and loyalty: an implication for technological innovation. Journal of Innovation and Entrepreneurship,.
- Khera, P., Ng, S., Ogawa, S., & Sahay, R. (2021). Is Digital Financial Inclusion Unlocking Growth? IMF Working Paper, 2021/167.
- Rajabov, S. (2026). Oʻzbekiston tijorat banklarida aholiga koʻrsatiladigan xizmatlarning zamonaviy holati va rivojlanish tendensiyalari. Muhandislik va iqtisodiyot.
- Basel Committee on Banking Supervision (2024). Digitalisation of finance. Bank for International Settlements.
- Open Banking Limited (2026, 29 January). Open Banking in 2025: Now Part of the UKʻs Everyday Financial Life.
- Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki hisobot maʼlumotlari
- World Bank (2025). The Global Findex Database 2025: Connectivity and Financial Inclusion in the Digital Economy.
- Frost, J., Prenio, J., Shreeti, V., & Symington, D. (2026). Digitalisation and innovation: opportunities and risks for financial health. FSI Briefs, No. 31. Bank for International Settlements.
- Basel Committee on Banking Supervision (2024). Digitalisation of finance. Bank for International Settlements.