BUDJET TASHKILOTLARIDA QURILISH-TAʼMIRLASH XARAJATLARI HISOBINI TAKOMILLASHTIRISH

Azizova Zilola Lochinovna

Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

“Moliyaviy hisob va hisobot”

kafedrasi katta oʻqituvchisi,

mustaqil izlanuvchi,

 E-mail: zilolaazizova85@gmail.com,

ORCID: 0009-0000-6025-2275

Annotatsiya. Maqolada budjet tashkilotlarida qurilish-taʼmirlash xarajatlari hisobini takomillashtirish masalasi yirik davlat oliy taʼlim tashkiloti – Termiz davlat universitetining 2021-2025-yillardagi yillik moliyaviy hisoboti maʼlumotlari asosida tadqiq etilgan. Dinamik, tuzilmaviy va koeffitsientli tahlil natijasida taʼmirlash xarajatlarining 16,1 mlrd. soʻmdan 1,1 mlrd. soʻmgacha qisqargani, taʼmirlash intensivligining 23,1 foizdan 1,4 foizgacha pasaygani hamda besh yilda 25,8 mlrd. soʻmlik kapital taʼmirlash xarajatlari aktivlashtirilmasdan davr xarajati sifatida tan olingani aniqlangan. Muammolarni bartaraf etish uchun kapital taʼmirlash xarajatlarini aniqlashning uch elementli mezoni, “Bino va inshootlarga kapital qoʻyilmalar” schyoti tarkibida ish turlari boʻyicha ishchi schyotlar, bino va inshootlar obyektlarining yagona registri hamda budjetdan tashqari mablagʻlar smetasida kapital taʼmirlash uchun sarflanmay qolgan qismni aynan shu maqsadda saqlab qolish mexanizmi asoslangan.

Kalit soʻzlar: budjet tashkiloti, qurilish-taʼmirlash xarajatlari, kapital taʼmirlash, kapitallashtirish mezoni, ishchi schyot; obyektlar registri, rivojlantirish jamgʻarmasi, taʼmirlash intensivligi.

СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ УЧЕТА ЗАТРАТ НА СТРОИТЕЛЬСТВО И РЕМОНТ В БЮДЖЕТНЫХ ОРГАНИЗАЦИЯХ

Азизова Зилола Лочиновна

Ташкентский государственный

экономический университет
Старший преподаватель кафедры

 «Финансовый учет и отчетность»,
самостоятельный соискатель
E-mail: zilolaazizova85@gmail.com

Аннотация. В статье исследуется совершенствование учёта строительно-ремонтных расходов в бюджетных организациях на основе данных годовой финансовой отчётности крупного государственного вуза – Термезского государственного университета за 2021-2025 годы. Динамический, структурный и коэффициентный анализ показал сокращение расходов на ремонт с 16,1 до 1,1 млрд сумов, снижение интенсивности ремонта с 23,1 до 1,4 процента, а также признание 25,8 млрд сумов расходов на капитальный ремонт расходами периода без их капитализации. Для устранения выявленных проблем обоснованы трёхэлементный критерий выявления расходов на капитальный ремонт, рабочие счета по видам работ в составе счёта «Капитальные вложения в здания и сооружения», единый реестр объектов зданий и сооружений, а также механизм сохранения неизрасходованной части средств на капитальный ремонт в сметах внебюджетных средств для использования по тому же назначению.

Ключевые слова: бюджетная организация, строительно-ремонтные расходы, капитальный ремонт, критерий капитализации, рабочий счёт, реестр объектов, фонд развития, интенсивность ремонта.

IMPROVING THE ACCOUNTING OF CONSTRUCTION AND REPAIR COSTS IN BUDGETARY ORGANIZATIONS

Azizova Zilola Lochinovna

Tashkent State University of Economics
Senior Lecturer at the Department of

Financial Accounting and Reporting,
Independent Researcher
E-mail: zilolaazizova85@gmail.com

Abstract. The article examines the improvement of accounting for construction and repair expenditures in budgetary organizations using the 2021-2025 annual financial statements of a large public university, Termez State University. Dynamic, structural and ratio analysis revealed that repair expenditures fell from 16.1 to 1.1 billion soums, repair intensity declined from 23.1 to 1.4 percent, and 25.8 billion soums of capital repair costs were expensed without capitalization. To address these problems, the study substantiates a three-element criterion for identifying capital repair costs, working accounts by type of work within the “Capital investments in buildings and structures” account, a unified register of buildings and structures, and a mechanism that preserves the unspent part of capital repair appropriations in extra-budgetary estimates for the same purpose in the following year.

Keywords: budgetary organization, construction and repair expenditures, capital repair, capitalization criterion, working account, asset register, development fund, repair intensity.

Azizova Zilola Lochinovna. (2026). BUDJET TASHKILOTLARIDA QURILISH-TA’MIRLASH XARAJATLARI HISOBINI TAKOMILLASHTIRISH. «Moliyaviy texnologiyalar» ilmiy elektron jurnali, 5(5), 78. https://doi.org/10.5281/zenodo.23695017

Foydalanilgan adabiyotlar

1. International Federation of Accountants (IFAC), CIPFA. International Public Sector Financial Accountability Index: 2025 Status Report. – New York: IFAC, 2025.
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF-158-son “Oʻzbekiston – 2030” strategiyasi toʻgʻrisida”gi Farmoni. – www.lex.uz
3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 24-dekabrdagi PQ-61-son “Davlat oliy taʼlim muassasalariga moliyaviy mustaqillik berish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori. – www.lex.uz
4. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 8-apreldagi 210-son “2025-2030-yillarda davlat moliyasini boshqarish tizimini takomillashtirish strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qarori. – www.lex.uz
5. Oʻzbekiston Respublikasi Budjet kodeksi. 2013-yil 26-dekabr, OʻRQ-360-son. – www.lex.uz
6. Oʻzbekiston Respublikasining 2016-yil 13-apreldagi OʻRQ-404-son “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Qonuni. – www.lex.uz
7. Oʻzbekiston Respublikasi budjet hisobining 8-son standarti “Koʻchmas mulk, bino va jihozlar” (Adliya vazirligida 2019-yil 20-martda 3144-son bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan).
8. Oʻzbekiston Respublikasi budjet hisobining 2-son standarti “Yagona schyotlar rejasi” (Adliya vazirligida 2018-yil 20-oktabrda 3078-son bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan).
9. International Public Sector Accounting Standards Board (IPSASB). IPSAS 17 “Property, Plant, and Equipment” // Handbook of International Public Sector Accounting Pronouncements. – New York: IFAC, 2023.
10. International Public Sector Accounting Standards Board (IPSASB). IPSAS 45 “Property, Plant, and Equipment”. – New York: IFAC, 2023.
11. Governmental Accounting Standards Board (GASB). Statement No. 34 “Basic Financial Statements – and Management’s Discussion and Analysis – for State and Local Governments”. – Norwalk: GASB, 1999.
12. Governmental Accounting Standards Board (GASB). Statement No. 35 “Basic Financial Statements – and Management’s Discussion and Analysis – for Public Colleges and Universities”. – Norwalk: GASB, 1999.
13. Federal Accounting Standards Advisory Board (FASAB). SFFAS 42 “Deferred Maintenance and Repairs”. – Washington, D.C.: FASAB, 2012.
14. HM Treasury. Government Financial Reporting Manual (FReM). – London: HM Treasury.
15. Федеральный стандарт бухгалтерского учёта для организаций государственного сектора «Основные средства» (утв. приказом Минфина России от 31.12.2016 № 257н).
16. Karimov A., Islomov F., Avloqulov A. Buxgalteriya hisobi: darslik. – Toshkent: “Sharq” NMAK, 2004. – 416 b.
17. Mehmonov S.U., Ubaydullayev D.Y. Budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi: darslik. – Toshkent: “Sano-standart”, 2013.
18. Ostonokulov A. Budjet tashkilotlarining budjetdan tashqari mablagʻlari hisobi va hisoboti metodologiyasini takomillashtirish: monografiya. – Toshkent: “VNESHINVESTPROM”, 2021. – 208 b.
19. Ostonokulov A.A. Budjet hisobini isloh qilish sharoitida davlat sektorida hisob va hisobotning xalqaro standartlarini qoʻllash masalalari // “Moliya” ilmiy jurnali. – Toshkent, 2020. – №4. – B. 45-52.
20. Xodjayev A.S. Oliy taʼlim muassasalarining budjetdan tashqari mablagʻlari hisobi va ichki auditini takomillashtirish: i.f.d. (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent: Bank-moliya akademiyasi, 2023. – 70 b.
21. Buzrukxonov S.M. Innovatsion iqtisodiyotga oʻtish sharoitida oliy taʼlimni moliyalashtirishni takomillashtirish: i.f.d. (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent: TDIU, 2022. – 74 b.
22. Abdujalilova D.A. Oliy taʼlim muassasalarida toʻlov-kontrakt shakli mablagʻlari boʻyicha xarajatlar va ular hisobining amaldagi holati // Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. – 2023. – №10.
23. Abdulrahman M. Capital Expenditure Accounting Practices in Public Sector Institutions // Journal of Public Budgeting & Finance. – 2022. – Vol. 41(3). – P. 188-207.
24. Goldsmith M. Infrastructure Governance and Public Asset Sustainability // Public Administration Review. – 2023. – Vol. 83(1). – P. 77-95.
25. Azizova Z.L. Budjet tashkilotlarida qurilish-taʼmirlash xarajatlari hisobining asoslari // “Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot” ilmiy elektron jurnali. – 2024. – №8. – B. 1051-1056.
26. Azizova Z.L. Davlat sektoridagi tashkilotlarda qurilish-taʼmirlash xarajatlari hisobining xorij tajribasi // “Marketing” ilmiy, amaliy va ommabop jurnali. – 2025. – №11. – B. 534-543.
27. Azizova Z.L. Byudjet tashkilotlarida qurilish-taʼmirlash xarajatlari hisobining uslubiy jihatlari // “Muhandislik va iqtisodiyot” ilmiy-amaliy jurnali. – 2025. – №12. – B. 206-211.