KIMYO SANOATI KORXONALARIDA AYLANMA KAPITALNI SAMARALI BOSHQARISH ORQALI MOLIYAVIY BARQARORLIKNI OSHIRISH YO‘LLARI

Aliyev Ma’ruf Komiljon o‘g‘li

        PhD, Axborot texnologiyalari va

 menejment universiteti

 iqtisodiyot kafedrasi dotsenti

E-mail: marufaliyev5955@gmail.com

Annotatsiya. Mazkur maqolada kimyo sanoati korxonalarida aylanma kapitalni samarali boshqarish orqali moliyaviy barqarorlikni oshirish masalalari tadqiq etiladi. Kimyo sanoatida ishlab chiqarishning uzluksizligi xomashyo zaxiralari, debitorlik qarzlari va pul mablag‘larining holatiga bog‘liq bo‘lib, ularni oqilona boshqarish korxonaning likvidligi hamda to‘lov qobiliyatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada aylanma kapitalning tarkibiy unsurlari, ulardan foydalanishdagi muammolar va moliyaviy barqarorlikka ta’sir etuvchi omillar yoritilgan. Xususan, mablag‘larning zaxiralarda ortiqcha band bo‘lib qolishi, debitorlik qarzlarining sekin aylanishi va qisqa muddatli majburiyatlarning ortishi bilan bog‘liq moliyaviy xavflar ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda pul aylanish davrini qisqartirish, zaxiralarni maqbullashtirish hamda debitorlik va kreditorlik qarzlari o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash yo‘nalishlariga e’tibor qaratilgan. Aylanma kapitalni samarali boshqarish kimyo sanoati korxonalarining moliyaviy barqarorligini mustahkamlash va uzoq muddatli rivojlanishini ta’minlashning muhim omili sifatida baholanadi.

Kalit so‘zlar: Kalit so‘zlar: kimyo sanoati korxonalari, aylanma kapital, moliyaviy barqarorlik, aylanma mablag‘lar, likvidlik, to‘lov qobiliyati, debitorlik qarzlari, kreditorlik qarzlari, ishlab chiqarish zaxiralari, pul oqimlari, pul mablag‘larining aylanish davri, aylanma kapitalni boshqarish samaradorligi.

ПУТИ ПОВЫШЕНИЯ ФИНАНСОВОЙ УСТОЙЧИВОСТИ ПРЕДПРИЯТИЙ ХИМИЧЕСКОЙ ПРОМЫШЛЕННОСТИ ПОСРЕДСТВОМ ЭФФЕКТИВНОГО УПРАВЛЕНИЯ ОБОРОТНЫМ КАПИТАЛОМ

Алиев Маьруф Комилжон угли

PhD, доцент кафедры экономики Университета

информационных технологий и менеджмента

E-mail: marufaliyev5955@gmail.com

Аннотация. В статье исследуются вопросы повышения финансовой устойчивости предприятий химической промышленности посредством эффективного управления оборотным капиталом. Непрерывность производственных процессов в химической промышленности во многом зависит от состояния запасов сырья, дебиторской задолженности и денежных средств, рациональное управление которыми непосредственно влияет на ликвидность и платежеспособность предприятия. Рассматриваются основные элементы оборотного капитала, проблемы эффективности его использования и факторы, влияющие на финансовую устойчивость. Особое внимание уделяется финансовым рискам, связанным с чрезмерным отвлечением средств в запасы, замедлением оборачиваемости дебиторской задолженности и увеличением краткосрочных обязательств. В исследовании рассматриваются направления сокращения денежного операционного цикла, оптимизации запасов и обеспечения сбалансированности дебиторской и кредиторской задолженности. Эффективное управление оборотным капиталом рассматривается как важный фактор укрепления финансовой устойчивости предприятий химической промышленности и обеспечения их долгосрочного развития.

Ключевые слова: предприятия химической промышленности, оборотный капитал, финансовая устойчивость, оборотные средства, ликвидность, платежеспособность, дебиторская задолженность, кредиторская задолженность, производственные запасы, денежные потоки, цикл оборота денежных средств, эффективность управления оборотным капиталом.

WAYS TO IMPROVE THE FINANCIAL STABILITY OF CHEMICAL INDUSTRY ENTERPRISES THROUGH EFFECTIVE WORKING CAPITAL MANAGEMENT

Aliyev Ma’ruf Komiljon ugli

PhD, Associate Professor, Department of Economics,

University of Information Technology and Management

E-mail: marufaliyev5955@gmail.com

Abstract. This article examines ways to improve the financial stability of chemical industry enterprises through effective working capital management. The continuity of production processes in the chemical industry largely depends on the availability of raw material inventories, the level of accounts receivable, and cash resources. Their efficient management directly affects the liquidity and solvency of enterprises. The article explores the main components of working capital, challenges associated with its efficient utilization, and factors influencing financial stability. Particular attention is paid to financial risks arising from excessive funds tied up in inventories, slow turnover of accounts receivable, and increasing short-term liabilities. The study examines approaches to shortening the cash conversion cycle, optimizing inventory levels, and maintaining a balance between accounts receivable and accounts payable. Effective working capital management is considered an important factor in strengthening the financial stability of chemical industry enterprises and ensuring their long-term development.

Key words: chemical industry enterprises, working capital, financial stability, current assets, liquidity, solvency, accounts receivable, accounts payable, inventories, cash flows, cash conversion cycle, working capital management efficiency.

https://doi.org/10.5281/zenodo.23319707

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. «Kimyo sanoatini jadal rivojlantirish vazifalari belgilandi». 2026-yil 2-iyun. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining rasmiy veb-sayti.
  2. Deloof M. Does Working Capital Management Affect Profitability of Belgian Firms? // Journal of Business Finance & Accounting. 2003. Vol. 30, No. 3–4. P. 573–588.
  3. Baños-Caballero S., García-Teruel P. J., Martínez-Solano P. Working Capital Management, Corporate Performance, and Financial Constraints // Journal of Business Research. 2014. Vol. 67, No. 3. P. 332–338.
  4. Aktas N., Croci E., Petmezas D. Is Working Capital Management Value-Enhancing? Evidence from Firm Performance and Investments // Journal of Corporate Finance. 2015. Vol. 30. P. 98–113.
  5. «Dehqonobod kaliy zavodi» AJ. 2023-yil yakunlari bo‘yicha yillik moliyaviy hisobot. O‘zbekiston Respublikasi Yagona korporativ axborot portali (Openinfo). 2024.
  6. «Dehqonobod kaliy zavodi» AJ. 2024-yil yakunlari bo‘yicha yillik moliyaviy hisobot. O‘zbekiston Respublikasi Yagona korporativ axborot portali (Openinfo). 2025.
  7. García-Teruel P. J., Martínez-Solano P. Effects of Working Capital Management on SME Profitability // International Journal of Managerial Finance. 2007. Vol. 3, No. 2. P. 164–177.
  8. Lazaridis I., Tryfonidis D. Relationship Between Working Capital Management and Profitability of Listed Companies in the Athens Stock Exchange // Journal of Financial Management and Analysis. 2006. Vol. 19, No. 1.
  9. Enqvist J., Graham M., Nikkinen J. The Impact of Working Capital Management on Firm Profitability in Different Business Cycles: Evidence from Finland // Research in International Business and Finance. 2014. Vol. 32. P. 36–49.
  10. Kieschnick R., Laplante M., Moussawi R. Working Capital Management and Shareholders’ Wealth // Review of Finance. 2013. Vol. 17, No. 5. P. 1827–1852.
  11. Afrifa G. A. Net Working Capital, Cash Flow and Performance of UK SMEs // Review of Accounting and Finance. 2016. Vol. 15, No. 1. P. 21–44.
  12. Afrifa G. A., Padachi K. Working Capital Level Influence on SME Profitability // Journal of Small Business and Enterprise Development. 2016. Vol. 23, No. 1. P. 44–63.
  13. Richards V. D., Laughlin E. J. A Cash Conversion Cycle Approach to Liquidity Analysis // Financial Management. 1980. Vol. 9, No. 1. P. 32–38.

Shin H. H., Soenen L. Efficiency of Working Capital Management and Corporate Profitability // Financial Practice and Education. 1998. Vol. 8, No. 2. P. 37–45.

You may also like...

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan