O‘ZBEKISTON SUG‘URTA BOZORINING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASH KO‘RSATKICHLARI TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH

Baxriyev Dilshod Rizvonkulovich

iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD),

“Iqtisodiyot va moliya” kafedrasi dotsenti v.b.

Xalqaro innovatsion universiteti

E-mail: dilshodbaxriyev5000@gmail.com

ORCID: 0009-0003-1297-315X

Annotatsiya. Maqolada O‘zbekiston sug‘urta bozorining moliyaviy barqarorligini kuzatish uchun 14 ta ko‘rsatkichdan iborat “svetofor” tamoyilidagi erta ogohlantirish tizimi taklif etilgan. Tizim 2019–2025-yillar rasmiy ma’lumotlariga qo‘llanib, bozor hozircha sariq zonada ekani, aktivlar tarkibi va bozor chuqurligi bo‘yicha qizil signallar saqlanayotgani aniqlangan hamda nazorat organi uchun takliflar berilgan.

Kalit so‘zlar: sug‘urta bozori, moliyaviy barqarorlik, erta ogohlantirish tizimi, chegaraviy qiymatlar, svetofor usuli, kapital yetarliligi, zararlilik koeffitsiyenti, likvidlik, investitsiya portfeli, sug‘urta nazorati.

СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ СИСТЕМЫ ПОКАЗАТЕЛЕЙ ОЦЕНКИ ФИНАНСОВОЙ УСТОЙЧИВОСТИ СТРАХОВОГО РЫНКА УЗБЕКИСТАНА

Бахриев Дилшод Ризвонкулович

доктор философии по экономическим наукам (PhD),

и.о. доцента кафедры

«Экономика и финансы»

Международный инновационный университет

E-mail: dilshodbaxriyev5000@gmail.com

ORCID: 0009-0003-1297-315X

Аннотация. В статье предложена система раннего предупреждения из 14 показателей по принципу «светофора» для мониторинга финансовой устойчивости страхового рынка Узбекистана. Применение системы к данным 2019–2025 гг. показало, что рынок находится в жёлтой зоне, а по структуре активов и глубине рынка сохраняются красные сигналы.

Ключевые слова: страховой рынок, финансовая устойчивость, система раннего предупреждения, пороговые значения, метод светофора, достаточность капитала, коэффициент убыточности, ликвидность, инвестиционный портфель, страховой надзор.

IMPROVING THE SYSTEM OF INDICATORS FOR ASSESSING THE FINANCIAL STABILITY OF UZBEKISTAN’S INSURANCE MARKET

Bakhriev Dilshod Rizvonkulovich

Doctor of Philosophy (PhD) in Economics,

Acting Associate Professor,

 Department of Economics and Finance

International Innovation University

E-mail: dilshodbaxriyev5000@gmail.com

ORCID: 0009-0003-1297-315X

Abstract. The article proposes a 14-indicator traffic-light early-warning system for monitoring the financial stability of Uzbekistan’s insurance market. Applied to 2019–2025 data, the system shows that the market remains in the yellow zone, with persistent red signals for asset structure and market depth.

Keywords: insurance market, financial stability, early-warning system, threshold values, traffic-light approach, capital adequacy, loss ratio, liquidity, investment portfolio, insurance supervision.

Baxriyev Dilshod Rizvonkulovich. (2026). O’ZBEKISTON SUG’URTA BOZORINING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASH KO’RSATKICHLARI TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH. «Moliyaviy texnologiyalar» ilmiy elektron jurnali, 5(5), 77. https://doi.org/10.5281/zenodo.23687339

Foydalanilgan adabiyotlar

1. BarNiv, R., & McDonald, J. B. (1992). Identifying financial distress in the insurance industry: A synthesis of methodological and empirical issues. The Journal of Risk and Insurance, 59(4), 543–573.

2. Caporale, G. M., Cerrato, M., & Zhang, X. (2017). Analysing the determinants of insolvency risk for general insurance firms in the UK. Journal of Banking & Finance, 84, 107–122. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2017.07.011

3. Cummins, J. D., Harrington, S. E., & Klein, R. (1995). Insolvency experience, risk-based capital, and prompt corrective action in property-liability insurance. Journal of Banking & Finance, 19(3–4), 511–527.

4. Das, U. S., Davies, N., & Podpiera, R. (2003). Insurance and issues in financial soundness (IMF Working Paper No. 03/138). International Monetary Fund.

5. European Insurance and Occupational Pensions Authority [EIOPA]. (2025). Risk dashboard: January 2025. EIOPA.

6. Eling, M., & Holzmüller, I. (2008). An overview and comparison of risk-based capital standards. Journal of Insurance Regulation, 26(4), 31–60.

7. European Parliament and Council. (2009). Directive 2009/138/EC on the taking-up and pursuit of the business of insurance and reinsurance (Solvency II). Official Journal of the European Union, L 335, 1–155.

8. Grace, M. F., Harrington, S. E., & Klein, R. W. (1998). Risk-based capital and solvency screening in property-liability insurance: Hypotheses and empirical tests. The Journal of Risk and Insurance, 65(2), 213–243. https://doi.org/10.2307/253534

9. International Association of Insurance Supervisors [IAIS]. (2024). Insurance core principles and common framework for the supervision of internationally active insurance groups (updated December 2024). IAIS.

10. International Monetary Fund [IMF]. (2019). Financial soundness indicators compilation guide 2019. IMF.

11. Kaminsky, G., Lizondo, S., & Reinhart, C. M. (1998). Leading indicators of currency crises. IMF Staff Papers, 45(1), 1–48.

12. National Association of Insurance Commissioners [NAIC]. (2019). IRIS ratios manual for property/casualty and life/accident & health (2019 ed.). NAIC.

13. Pottier, S. W., & Sommer, D. W. (2002). The effectiveness of public and private sector summary risk measures in predicting insurer insolvencies. Journal of Financial Services Research, 21(1), 101–116. https://doi.org/10.1023/A:1014325802171

14. Sharpe, I. G., & Stadnik, A. (2007). Financial distress in Australian general insurers. The Journal of Risk and Insurance, 74(2), 377–399. https://doi.org/10.1111/j.1539-6975.2007.00217.x

15. Swiss Re Institute. (2024). World insurance: Strengthening global resilience with a new lease of life (sigma No. 3/2024). Swiss Re.

16. O‘zbekiston Respublikasining “Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida”gi Qonuni. (2021, 23-noyabr). O‘RQ-730-son. https://lex.uz

17. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasining sug‘urta bozorini isloh qilish va uning jadal rivojlanishini ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. (2019, 2-avgust). PQ-4412-son. https://lex.uz

18. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Milliy perspektiv loyihalar agentligi. (2026). Sug‘urta bozori faoliyatining asosiy ko‘rsatkichlari (2022–2025-yillar). https://napp.uz

19. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. (2026). Yalpi ichki mahsulot (joriy narxlarda), 2019–2025-yillar. https://siat.stat.uz

20. UzDaily. (2026, March 13). Uzbekistan’s insurance market grows 37.8% in 2025. https://uzdaily.uz/en/uzbekistans-insurance-market-grows-378-in-2025/

You may also like...

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan